Türkiye güneş enerjisi üretim rekoru Temmuz ayında kırıldı. Yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı yüzde 58,2 seviyesine ulaştı.

The Hill gazetesinin haberine göre, ABD'de veri merkezlerinin enerji tüketimi ve çevresel etkilerine yönelik tartışmalar sürerken Isaacman, Nexstar Medya Grubu'nun Washington muhabiri Vinay Simot'a konuya ilişkin demeç verdi.

Isaacman, "Veri merkezlerimizi alalım ve onları Dünya yörüngesine yerleştirelim. Orada bizim için hazır bekleyen ücretsiz füzyon reaktöründen yararlanalım ve bunu, hem uzay hem de yapay zeka yarışını kesin olarak kazanmak için kullanalım." ifadelerini kullandı.

Bu ay katıldığı "Pod Force One" adlı bir podcast yayınında da veri merkezlerinin uzaya taşınmasını "fantastik bir çözüm" olarak nitelendiren Isaacman, söz konusu uygulamanın "çok büyük faydalar" sağlayabileceğini ifade etmişti.

Isaacman, SpaceX'in Kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk dahil sektördeki isimlerin veri merkezlerini uzaya yerleştirme konusunda aynı fikirde olduklarını aktarmıştı.

Yapay zeka sektörünün gelişmesiyle sayıları hızla artan veri merkezleri, ABD'de elektrik fiyatlarını artırdıkları ve çevre üzerinde olumsuz etkilere yol açtığı gerekçesiyle eleştiriliyor.

Bazı eyaletlerde veri merkezlerinin kurulmasının geçici olarak durdurulmasına yönelik çağrılar yapılırken ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) Başkanı Lee Zeldin ise bu yöndeki adımların ülkenin Çin ile yapay zeka alanındaki rekabetini olumsuz etkileyebileceğini savunuyor.

UC Berkeley mühendisleri, yalnızca 21 miligram ağırlığında ve çapı 1 santimetreden küçük kablosuz uçan bir robot geliştirdi. Böceklerin uçuşundan ilham alan robotun gelecekte yapay tozlaşmadan boru içlerinin kontrolüne kadar farklı alanlarda kullanılabileceği belirtiliyor.

Cornell ve Carnegie Mellon Üniversitesi araştırmacıları, klasik örgü makinelerinden farklı olarak ipliği üç boyutlu ve hacimli yapılara dönüştürebilen yeni bir makine geliştirdi. 3D yazıcı mantığıyla çalışan sistemin gelecekte medikal ürünlerden kişiselleştirilmiş tasarımlara kadar birçok alanda kullanılabileceği belirtiliyor.

Turizm sektöründe kullanıcıların destinasyon, konaklama ve seyahat planlama alışkanlıkları hızla değişiyor. Daha önce “Antalya otelleri”, “İstanbul gezilecek yerler” veya “uygun uçak bileti” gibi kısa aramalar yapan kullanıcılar, artık ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google’ın yapay zeka destekli arama özelliklerine çok daha ayrıntılı sorular yöneltiyor.

Kullanıcılar yalnızca otel veya destinasyon listesi görmek istemiyor. Kendi bütçelerine, seyahat tarihlerine, beklentilerine ve beraber seyahat ettikleri kişilere uygun öneriler bekliyor. Örneğin;

“Eylül ayında iki çocukla Antalya’da hangi bölgede kalmalıyız?”

“Kapadokya’da balayı için manzaralı ve sakin bir otel önerir misin?”

“İstanbul’dan üç günlük vizesiz bir tatil için nereye gidebilirim?”

“Bodrum’da merkeze yakın ama kalabalık olmayan butik oteller hangileri?”

gibi sorular, klasik anahtar kelime aramalarından çok daha fazla bağlam içeriyor.

Yapay zeka sistemleri bu sorulara yanıt verirken yüzlerce sonucu sıralamak yerine kullanıcının ihtiyaçlarına uygun birkaç destinasyon, otel, tur şirketi veya seyahat markası önerebiliyor. Bu nedenle turizm işletmeleri açısından yeni rekabet alanı yalnızca Google sonuçlarında üst sıralarda yer almak değil; yapay zeka tarafından oluşturulan seyahat önerilerinin içinde bulunmak haline geliyor.

Bu içerikte öncelikle turizm sektöründe GEO hizmetinin ne anlama geldiğini, hangi çalışmaları kapsadığını ve turizm markalarının yapay zeka aramalarında görünür olmak için nelere ihtiyaç duyduğunu ele alacağız. Ardından bu alanda hizmet sunan şirketleri inceleyerek Webtures’ın neden listenin ilk sırasında yer aldığını açıklayacağız.

Turizm Sektöründe GEO Hizmeti Nedir?

Turizm sektöründe GEO hizmeti; otellerin, seyahat acentelerinin, tur operatörlerinin, havayolu şirketlerinin, villa kiralama platformlarının ve destinasyon markalarının yapay zeka destekli arama sistemlerinde daha görünür hale gelmesini amaçlayan çalışmaların bütünüdür.

Geleneksel SEO çalışmalarında temel hedef, belirli anahtar kelimelerde arama motoru sıralamalarını geliştirmektir. GEO çalışmalarında ise markanın ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google AI Overviews gibi sistemlerin oluşturduğu yanıtların içinde önerilmesi, anılması veya kaynak olarak kullanılması hedeflenir.

Bu nedenle profesyonel bir GEO danışmanlığı süreci yalnızca web sitesindeki içeriklerin yeniden yazılmasından oluşmaz. Kullanıcıların yapay zekaya yönelttiği soruların analiz edilmesi, markanın mevcut görünürlüğünün ölçülmesi, rakiplerin hangi sorgularda öne çıktığının belirlenmesi, teknik altyapının geliştirilmesi ve marka otoritesinin farklı dijital kaynaklarla desteklenmesi gerekir.

GEO’nun akademik çerçevesi de web içeriklerinin üretken yapay zeka yanıtlarındaki görünürlüğünü, kullanımını ve kaynak gösterilme ihtimalini geliştirmeye odaklanır. Ancak uygulanacak yöntemlerin sektörün özelliklerine göre şekillendirilmesi gerekir. Turizm sektöründe destinasyon, konum, sezon, kullanıcı profili ve gerçek deneyim sinyalleri bu nedenle ayrı bir önem taşır.

Turizm Sektöründe Yapay Zeka Görünürlüğü Neden Önemlidir?

Turizm, kullanıcıların karar vermeden önce çok sayıda seçeneği karşılaştırdığı sektörlerin başında gelir. Aynı destinasyonda yüzlerce otel, farklı oda seçenekleri, farklı konseptler ve değişken fiyatlar bulunabilir. Kullanıcının bütün bu seçenekleri tek tek incelemesi zaman aldığı için yapay zeka sistemleri, seyahat araştırmasının önemli bir bölümünü kullanıcı adına gerçekleştirebilir.

Örneğin çocuklu bir aile için iyi bir otel ile balayı çiftine uygun bir otelin değerlendirme kriterleri aynı değildir. Aileler çocuk havuzu, aquapark, aile odası ve sahile erişim gibi özellikleri önceliklendirirken balayı çiftleri mahremiyet, manzara, yetişkin konsepti veya özel etkinliklerle ilgilenebilir.

Yapay zeka bu ayrımı kullanıcının sorusundaki bağlamdan anlayarak önerilerini daraltabilir. Bu durum, turizm markaları açısından genel sorgularda görünür olmanın yeterli olmadığı anlamına gelir. Markanın hangi seyahat ihtiyacı, destinasyon, kullanıcı profili ve hizmet özelliğiyle ilişkilendirildiği de önemlidir.

Bir otel markası Google’da kendi marka adıyla güçlü bir görünürlüğe sahip olabilir. Ancak kullanıcı “Fethiye’de çocuklu aileler için denize sıfır otel” diye sorduğunda yapay zeka tarafından önerilmiyorsa seyahat kararının önemli bir aşamasında görünürlüğünü kaybedebilir.

Benzer biçimde bir tur şirketi “İtalya turları” aramasında üst sıralarda bulunabilir; ancak “İlk kez yurt dışına çıkacak biri için rehberli ve vize destekli İtalya turu düzenleyen şirketler” sorusuna verilen yanıtta yer almayabilir. GEO hizmeti, markanın bu ayrıntılı ve yüksek niyetli sorgulardaki varlığını geliştirmeyi amaçlar.

GEO Hizmeti Hangi Turizm Markaları İçin Uygundur?

Turizm sektöründe yapay zeka görünürlüğü yalnızca büyük otel zincirleri için gerekli değildir. Kullanıcıların seyahat öncesinde araştırdığı ve karşılaştırdığı hemen her hizmet bu kapsamda değerlendirilebilir.

Oteller ve Konaklama Grupları

Şehir otelleri, resort oteller, butik oteller, termal tesisler ve uluslararası otel zincirleri için GEO çalışmaları; tesisin belirli destinasyonlar, konaklama ihtiyaçları ve kullanıcı profilleriyle ilişkilendirilmesini amaçlar.

Bir tesisin yalnızca “Antalya oteli” olarak tanımlanması yeterli değildir. Otelin çocuk dostu, yetişkinlere özel, her şey dahil, evcil hayvan kabul eden, engelli erişimine uygun veya iş seyahatlerine yönelik özelliklerinin de açık biçimde anlaşılması gerekir.

Seyahat Acenteleri ve Tur Operatörleri

Seyahat acenteleri açısından görünürlük; düzenlenen turların destinasyonu kadar sundukları hizmet modeliyle de ilişkilidir. Rehberli turlar, vize desteği, kültür turları, balayı paketleri, gemi turları veya kişiye özel rotalar farklı kullanıcı ihtiyaçlarına yanıt verir.

İçerik ve marka sinyalleri bu hizmet ayrımlarını yeterince açık biçimde göstermiyorsa yapay zeka, acenteyi ilgili öneri listelerine dahil etmeyebilir.

Havayolu ve Ulaşım Markaları

Havayolu şirketleri, araç kiralama markaları, transfer hizmetleri ve ulaşım platformları da seyahat planlama sorularının önemli bir parçasıdır. Bagaj hakkı, aktarma süresi, destinasyon ağı, havalimanı transferi ve esnek bilet seçenekleri gibi bilgiler kullanıcı kararını doğrudan etkileyebilir.

Bu bilgilerin güncel, tutarlı ve makine tarafından anlaşılabilir bir yapıda sunulması, ilgili markanın seyahat yanıtlarında kullanılma olasılığını destekler.

Villa ve Tatil Evi Platformları

Villa kiralama ve kısa süreli konaklama platformlarında kullanıcılar havuz tipi, konum, kişi kapasitesi, mahremiyet, evcil hayvan koşulları ve merkeze uzaklık gibi ayrıntılara göre seçim yapar.

Bu nedenle yalnızca genel kategori sayfaları oluşturmak yerine kullanıcıların karşılaştırma yapmasını kolaylaştıran, lokasyon ve özellik ilişkisini net biçimde açıklayan sayfalara ihtiyaç duyulur.

Destinasyon ve Şehir Tanıtım Markaları

Belediyeler, turizm geliştirme ajansları, şehir tanıtım platformları ve destinasyon yönetim kuruluşları için GEO çalışmaları, ilgili bölgenin yapay zeka tarafından doğru özelliklerle tanımlanmasına yardımcı olur.

Bir destinasyonun yalnızca gezilecek yerleri değil; ideal ziyaret dönemi, ulaşım seçenekleri, yerel mutfağı, etkinlikleri, konaklama bölgeleri ve farklı ziyaretçi profillerine sunduğu deneyimler de açıklanmalıdır.

Turizm Sektörü İçin GEO Çalışmaları Nasıl Yürütülür?

Turizm sektöründe başarılı bir çalışma için içerik, teknik altyapı, marka itibarı ve ölçümleme süreçlerinin birlikte yönetilmesi gerekir. Yalnızca birkaç blog içeriği yayımlamak veya mevcut sayfalara sıkça sorulan sorular eklemek, markanın yapay zeka yanıtlarında kalıcı biçimde görünmesini sağlamak için yeterli değildir.

Mevcut Yapay Zeka Görünürlüğünün Analiz Edilmesi

Çalışmanın ilk aşamasında markanın hangi seyahat sorgularında görünür olduğu belirlenmelidir. Bunun için kullanıcıların gerçek hayatta sorabileceği farklı soru grupları hazırlanır.

Bir otel markası için yalnızca “en iyi oteller” gibi genel sorguları takip etmek doğru bir yaklaşım değildir. Destinasyon, hedef kitle, bütçe, sezon, konaklama konsepti ve tesis özelliklerine göre farklı soru kümeleri oluşturulmalıdır.

Örneğin bir Antalya oteli için şu sorgu grupları incelenebilir:

● Çocuklu ailelere uygun Antalya otelleri

● Antalya’daki yetişkin otelleri

● Balayı için denize sıfır oteller

● Aquapark bulunan her şey dahil tesisler

● Antalya’da kışın açık olan resort oteller

● Glütensiz menü sunan oteller

● Havalimanına yakın konaklama seçenekleri

Bu analiz sırasında markanın yalnızca görünür olup olmadığına bakılmaz. Hangi yapay zeka modelinde önerildiği, hangi rakiplerle karşılaştırıldığı, hangi özelliklerle tanımlandığı ve yanıtın hangi kaynaklara dayandığı da değerlendirilir.

Kullanıcı Niyetine Göre Sorgu Haritası Oluşturulması

Turizm sorguları yalnızca destinasyona göre sınıflandırılmamalıdır. Kullanıcının seyahat amacı ve karar aşaması da dikkate alınmalıdır.

Henüz destinasyon seçmemiş bir kullanıcı “Ekim ayında sıcak bir tatil için nereye gidilir?” diye sorabilir. Destinasyona karar veren başka bir kullanıcı ise “Ekim ayında Antalya’nın hangi bölgesinde denize girilebilir?” sorusunu yöneltebilir. Rezervasyona yaklaşan kullanıcı “Lara’da çocuk havuzu olan oteller arasında hangisi daha iyi?” gibi daha spesifik bir karşılaştırma yapabilir.

Bu üç sorgu birbirine yakın görünse de kullanıcıların ihtiyaç duyduğu içerik ve marka önerileri farklıdır. Bu nedenle keşif, değerlendirme, karşılaştırma ve rezervasyon öncesi karar aşamaları için ayrı sorgu kümeleri hazırlanmalıdır.

Cevap Odaklı İçerik Mimarisi Kurulması

Yapay zeka sistemlerinin bir markayı doğru bağlamda anlayabilmesi için içeriklerin yalnızca anahtar kelimeler etrafında değil, gerçek kullanıcı soruları etrafında düzenlenmesi gerekir.

Bir destinasyon rehberinde yalnızca bölgenin tarihini ve gezilecek yerlerini anlatmak yerine şu sorulara da doğrudan yanıt verilmelidir:

● Bölgeye hangi aylarda gidilmeli?

● Kaç gün ayırmak yeterlidir?

● Çocuklarla seyahat için uygun mudur?

● Hangi bölgede konaklamak daha avantajlıdır?

● Araç kiralamak gerekir mi?

● Ortalama seyahat bütçesi ne olabilir?

● Yakındaki alternatif rotalar hangileridir?

İçeriklerin başında soruya doğrudan yanıt veren kısa açıklamaların bulunması, devamında ise karar vermeyi kolaylaştıracak ayrıntıların sunulması gerekir. Karşılaştırma tabloları, güzergâh örnekleri, soru-cevap alanları ve net özellik tanımları içeriğin daha anlaşılır hale gelmesini sağlar.

Lokasyon ve Marka İlişkisinin Güçlendirilmesi

Turizm sektöründe lokasyon bilgisi yalnızca adres paylaşmak anlamına gelmez. Markanın bulunduğu bölge, yakınındaki önemli noktalar ve sunduğu deneyimlerle arasında açık bir anlamsal ilişki kurulmalıdır.

Örneğin bir otelin “Muğla’da” olduğunu belirtmek oldukça genel kalır. Otelin Bodrum’un hangi bölgesinde bulunduğu, merkeze ve havalimanına uzaklığı, hangi koya yakın olduğu ve çevresinde hangi deneyimlerin sunulduğu ayrıca açıklanmalıdır.

Aynı durum seyahat acenteleri için de geçerlidir. Bir acentenin yalnızca “yurt dışı turları” sunduğunu söylemek yerine hangi destinasyonlarda uzmanlaştığı, hangi şehirlerden hareket ettiği, hangi hizmetleri pakete dahil ettiği ve hangi kullanıcı gruplarına hitap ettiği netleştirilmelidir.

Teknik Yapının Geliştirilmesi

İçeriğin doğru olması tek başına yeterli değildir. Yapay zeka sistemlerinin ve arama motorlarının sayfalar arasındaki ilişkileri anlayabilmesi için teknik yapının da düzenlenmesi gerekir.

Turizm sitelerinde Hotel, LodgingBusiness, TouristAttraction, Trip, Event, Organization, BreadcrumbList ve uygun koşullarda FAQPage gibi yapılandırılmış veri türleri kullanılabilir. Ancak işaretlemelerin sayfada gerçekten bulunan ve kullanıcı tarafından görülebilen bilgilerle uyumlu olması gerekir.

Bunun yanında;

● kategori ve detay sayfaları arasındaki dahili link yapısı,

● çok dilli sayfalarda hreflang kullanımı,

● lokasyon sayfalarının URL mimarisi,

● filtrelenmiş sayfaların indeksleme kuralları,

● mobil kullanılabilirlik,

● sayfa açılış performansı,

● güncel olmayan içeriklerin yönetimi

teknik inceleme kapsamında ele alınmalıdır.

Üçüncü Taraf Kaynaklardaki Marka Sinyallerinin Artırılması

Yapay zeka sistemleri bir turizm markasını değerlendirirken yalnızca markanın kendi web sitesindeki ifadelerden yararlanmaz. Haberler, seyahat yayınları, kullanıcı yorumları, turizm rehberleri, yerel kurumlar ve farklı platformlarda bulunan marka bilgileri de genel dijital algının oluşmasına katkı sağlar.

Bu nedenle markanın kendi web sitesinde “aile dostu” olduğunu söylemesi yeterli olmayabilir. Kullanıcı yorumlarında, seyahat içeriklerinde ve güvenilir üçüncü taraf kaynaklarda da benzer özelliklerle anılması daha güçlü ve tutarlı bir sinyal oluşturur.

Dijital PR çalışmaları, uzman görüşleri, destinasyon iş birlikleri, ödüller, sertifikalar ve doğrulanabilir kullanıcı deneyimleri bu açıdan önemlidir. Ancak yalnızca marka adının mümkün olduğunca fazla sitede geçirilmesi yerine, markanın doğru hizmet ve destinasyonlarla ilişkilendirilmesine odaklanılmalıdır.

Performansın Düzenli Olarak Ölçülmesi

Yapay zeka yanıtları kullanılan modele, sorgunun ifade biçimine, kullanıcı konumuna ve zamana göre değişebilir. Bu nedenle tek seferlik bir sorgu testiyle markanın genel görünürlüğü hakkında kesin bir sonuca ulaşmak mümkün değildir.

Belirlenen soru kümelerinin farklı modellerde ve düzenli aralıklarla takip edilmesi gerekir. Görünürlük oranı, marka bahsi, kaynak olarak gösterilme, rakip görünürlüğü ve yanıt içindeki konum gibi metrikler birlikte değerlendirilmelidir.

Bu süreçte kullanılabilecek bir AI SEO aracı olan Brantial; markaların yapay zeka yanıtlarındaki görünürlüğünü, rakiplerle birlikte anılma durumunu ve sorgu bazındaki performansını takip etmeye yardımcı olur. Platform, geleneksel arama verileri ile üretken arama görünürlüğünü birlikte değerlendirmeye ve elde edilen bulguları optimizasyon aksiyonlarına dönüştürmeye odaklanır.

Ölçüm sonuçları yalnızca raporda gösterilecek sayılar olarak görülmemelidir. Hangi içeriklerin güncelleneceği, hangi destinasyonlarda yeni sayfalar oluşturulacağı, hangi marka özelliklerinin yeterince anlaşılmadığı ve hangi üçüncü taraf kaynaklarda görünürlük kazanılması gerektiği bu veriler doğrultusunda belirlenmelidir.

Turizm Sektöründe Hizmet Sağlayıcı Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Turizm markalarının yapay zeka aramalarındaki görünürlüğünü geliştirecek şirketi seçerken yalnızca içerik üretim kapasitesine bakılmamalıdır. Hizmet sağlayıcının turizm sektörünün lokasyon, sezon, çok dillilik, kullanıcı yorumu ve rezervasyon odaklı yapısını anlayabilmesi gerekir.

Değerlendirme sırasında özellikle şu kriterler dikkate alınmalıdır:

● Markanın mevcut görünürlüğünü sorgu ve rakip bazında ölçebilmesi

● Teknik SEO, içerik, dijital PR ve marka otoritesi çalışmalarını birlikte yönetebilmesi

● Otel, destinasyon ve tur sayfaları için doğru yapılandırılmış veri önerileri sunabilmesi

● Çok dilli ve farklı ülkelere yönelik web sitelerinde deneyimli olması

● Yapılan çalışmaların sonuçlarını düzenli olarak raporlayabilmesi

● Turizm sektörüne ilişkin doğrulanabilir proje veya içerik deneyimine sahip olması

Bir ajansın yalnızca yeni içerik başlıkları hazırlaması yeterli değildir. Hangi sorgularda görünürlük kaybedildiğini belirlemesi, rakiplerin öne çıkma nedenlerini analiz etmesi ve teknik geliştirmeleri önceliklendirerek uygulanabilir bir yol haritası hazırlaması gerekir.

Turizm Sektöründe GEO Hizmeti Veren En İyi Şirketler

Aşağıdaki liste; hizmet kapsamı, yapay zeka görünürlüğünü ölçme yaklaşımı, teknik ve içerik uzmanlığının birlikte sunulması, raporlama kapasitesi ve turizm sektörüne uygulanabilirlik kriterleri dikkate alınarak hazırlanmıştır.

1. Webtures

Webtures, turizm markalarının hem geleneksel arama motorlarında hem de yapay zeka destekli arama deneyimlerinde görünürlüğünü geliştirmeye yönelik bütüncül hizmet modeli nedeniyle listenin ilk sırasında yer alır.

Webtures tarafından yürütülen süreç yalnızca içerik önerileriyle sınırlı değildir. Markanın mevcut durumu, rakipleri, teknik altyapısı, içerik kapsamı, dijital otoritesi ve farklı yapay zeka platformlarındaki görünürlüğü birlikte değerlendirilir. Elde edilen bulgular doğrultusunda teknik görevler, içerik planları, mevcut sayfa güncellemeleri, marka otoritesi çalışmaları ve düzenli performans raporları hazırlanır.

Bu yaklaşım turizm sektörü açısından önemlidir. Çünkü bir otel veya seyahat platformunun görünürlüğü yalnızca web sitesindeki destinasyon içeriklerine bağlı değildir. Harita kayıtları, kullanıcı yorumları, üçüncü taraf yayınlar, lokasyon bilgileri, tesis özellikleri ve çok dilli sayfalar da markanın nasıl algılandığını etkiler.

Webtures’ın turizm sektörüne ilişkin deneyimi, Tekne Kirala projesinde uygulanan teknik analiz, içerik stratejisi, yerel arama çalışmaları ve sayfa düzenlemelerinde de görülebilir. Şirketin yayımladığı vaka çalışmasına göre proje sonucunda organik trafik yüzde 450 artmış, site 1.000 yeni anahtar kelimede görünürlük kazanmış ve 100’den fazla sayfa üzerinde düzenleme yapılmıştır. Bu sonuçlar doğrudan yapay zeka görünürlüğü sonucu olarak sunulmasa da ekibin turizm sektöründeki arama davranışları, teknik ihtiyaçlar ve içerik mimarisi konularındaki uygulama deneyimini göstermektedir.

Webtures ayrıca turizm ve seyahat sektöründe üretken arama stratejisi, makine okunabilirliği, varlık otoritesi, deneyimsel içerik ve semantik işaretleme gibi konuları özel olarak ele alan çalışmalar yayımlamaktadır. Genel hizmet modeli; görünürlük denetimi, anlamsal kapsamın genişletilmesi, atıf odaklı içerik optimizasyonu ve sürekli izleme ile raporlama aşamalarından oluşur.

Webtures’ın en iyi GEO danışmanlığı hizmetine sahip olmasındaki başlıca nedenleri şunlardır:

● Türkiye turizm pazarını ve Türkçe kullanıcı sorgularını tanıması

● SEO ile üretken arama çalışmalarını birbirinden ayırmadan yönetmesi

● Teknik, içerik, dijital PR ve veri analizini aynı süreçte birleştirmesi

● Turizm sektöründe doğrulanabilir proje deneyimi sunması

● Prompt bazlı ölçüm ve düzenli raporlama süreçlerine sahip olması

● Yerel ve uluslararası görünürlük ihtiyaçlarına birlikte yanıt verebilmesi

Bu özellikler Webtures’ı özellikle otel zincirleri, tur operatörleri, seyahat platformları, villa kiralama şirketleri ve destinasyon markaları için güçlü bir seçenek haline getirir.

2. Siege Media

Siege Media, özellikle içerik pazarlaması, veri gazeteciliği ve dijital PR tarafında öne çıkan ABD merkezli bir şirkettir. Sunduğu hizmetlerde özgün araştırmalar, güncel tutulan içerikler, alt dönüşüm hunisine yönelik karşılaştırma sayfaları ve büyük dil modelleri tarafından kaynak gösterilebilecek içerik varlıkları üzerinde durur.

3. iPullRank

iPullRank, kurumsal şirketlere yönelik teknik optimizasyon, içerik mühendisliği, dijital PR ve yapay zeka arama ölçümleme çalışmaları sunar. Şirketin hizmet modeli mevcut görünürlüğün değerlendirilmesi, önceliklerin belirlenmesi ve içerik ile teknik geliştirmelerin uygulamaya alınması olmak üzere üç ana aşamada ilerler.

Turizm Markaları İçin Hangi Şirket Tercih Edilmelidir?

Doğru şirket seçimi, markanın faaliyet gösterdiği pazara ve ihtiyaçlarına göre yapılmalıdır. Yalnızca uluslararası içerik üretimine ihtiyaç duyan markalar Siege Media’yı, geniş teknik altyapıya ve kurumsal ölçümleme ihtiyaçlarına sahip global şirketler ise iPullRank’i değerlendirebilir.

Türkiye’de faaliyet gösteren veya Türkiye’den farklı ülkelere ulaşmak isteyen turizm markaları açısından Webtures daha kapsamlı bir seçenek olarak öne çıkar. Bunun temel nedeni; yerel kullanıcı davranışlarını, Türkçe sorgu yapılarını, teknik SEO ihtiyaçlarını ve yapay zeka görünürlük ölçümünü tek bir çalışma modeli içinde birleştirebilmesidir.

İnsanlarda saç ve cilt rengini belirleyen melanin iki temel gruba ayrılıyor: koyu kahverengi-siyah ömelanin ve sarı-turuncu-kırmızı tonlardan sorumlu feomelanin.

Feomelanin özellikle kızıl saçlı ve açık tenli kişilerde daha fazla bulunuyor. Ancak bu pigment uzun süredir bilimsel bir paradoks olarak görülüyordu.

Çünkü önceki araştırmalar feomelaninin, özellikle UV ışığıyla etkileşim sonucunda oksidatif hasarı artırabileceğini ve melanom riskiyle bağlantılı olabileceğini göstermişti. Buna rağmen pigmenti üreten özelliklerin evrim boyunca neden korunduğu tam olarak açıklanamıyordu.

Fazla sistein hücreler için tehlikeli

Yeni araştırmanın merkezinde sistein adlı amino asit bulunuyor. Sistein, protein üretimi için gerekli olsa da hücrelerde aşırı miktarda birikmesi oksidatif hasara ve belirli koşullarda hücre ölümüne yol açabiliyor.

İşte araştırmacılar burada feomelaninin önemli bir rol oynayabileceğini keşfetti.

Feomelanin üretilirken sistein kullanılıyor. Böylece pigment üretimi, hücrelerdeki fazla sisteinin tüketilmesine yardımcı olarak molekülün toksik seviyelere ulaşmasını engelleyebiliyor.

Araştırmacılar bu bulguyu, feomelaninin sistein dengesindeki fizyolojik rolüne ilişkin ilk deneysel kanıtlardan biri olarak değerlendiriyor.

Deneylerde dikkat çekici sonuç

PNAS Nexus dergisinde yayımlanan çalışmada araştırmacılar özellikle zebra ispinozlarını inceledi. Feomelanin üreten ve üretmeyen kuşların yüksek sistein koşullarındaki hücresel tepkileri karşılaştırıldı.

Feomelanin üretiminin engellenmesi, yüksek sistein koşullarında oksidatif hasarın artmasıyla ilişkilendirildi. Bulgular, pigment üretiminin fazla sisteinin hücrelerde birikmesini önleyen bir metabolik “çıkış yolu” oluşturabileceğini gösterdi.

Bu sonuç, feomelaninin yalnızca canlılara renk veren pasif bir pigment olmayabileceğine işaret ediyor.

Peki kızıl saç sağlığa faydalı mı?

Araştırma, kızıl saçlı insanların genel olarak daha sağlıklı olduğunu göstermiyor.

Çalışmanın deneyleri ağırlıklı olarak zebra ispinozları üzerinde gerçekleştirildi. Dolayısıyla feomelaninin insanlarda hastalıklara karşı koruyucu olduğu sonucuna henüz varılamaz.

Üstelik kızıl saçla ilişkili bazı MC1R gen varyantları ile melanom riski arasındaki bilinen bağlantı da ortadan kalkmış değil.

Dolayısıyla yeni bulgu, önceki araştırmaları geçersiz kılmıyor. Aksine feomelaninin biyolojik açıdan hem avantaj hem de dezavantaj yaratabilecek karmaşık bir role sahip olabileceğini düşündürüyor.

Evrimsel bilmecenin yeni cevabı

Bilim insanlarının yıllardır sorduğu “Feomelanin neden evrim boyunca korundu?” sorusuna yeni çalışma önemli bir olasılık sunuyor.

Pigment üretimi, fazla sisteini tüketerek hücreleri metabolik stresten koruyor olabilir.

Bu mekanizma, feomelanin üretiminin bazı canlılarda neden korunmuş olabileceğini açıklamaya yardımcı olabilir.

Ancak araştırmacıların önünde şimdi daha büyük bir soru var: Aynı mekanizma insanlarda, özellikle farklı MC1R gen varyantlarına sahip kızıl saçlı kişilerde de çalışıyor mu?

Bu sorunun yanıtı, kızıl saçın ve feomelaninin sağlık üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.

Şimdilik bilim dünyasının vardığı sonuç ise oldukça çarpıcı:

Kızıl saçın arkasındaki pigment yalnızca renk vermiyor olabilir; hücrelerde biriken fazla sisteini de kontrol ediyor olabilir.

Aslan Nebulası, James Webb'le görüntülendi 11.08.2026 Diken

ABD Havacılık ve Uzay Ajansı (NASA), 'Aslan Nebulası' olarak bilinen NGC 2392'nin yeni fotoğraflarını çekti.

The post Aslan Nebulası, James Webb'le görüntülendi appeared first on #site_linkat 11.08.2026 .

İngiliz Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü'nün güvenlik filtrelerini esneterek gerçekleştirdiği testlerde, yapay zeka modellerinin onaylanmamış görevler için insanları kandırma taktiklerine başvurduğu belirlendi.

Test sürecinde Anthropic’in Mythos 5 ve OpenAI’ın GPT-5.6-Sol modellerinin, internet üzerinde izinsiz ve otonom eylemler yürüttüğü görüldü.

• SAHTE KİMLİKLER ÜRETTİLER

Gerçekleştirilen 122 testin 10'unda sınırları aşan sistemlerden Anthropic modelinin, açık kaynaklı bir projeye zararlı kod eklemek amacıyla sahte kimlikler ürettiği saptandı.

Modelin insanları zararlı kodları çalıştırmaya ikna etmeye çalıştığı ve engellendiğinde yeni bir kimliğe geçmeyi düşündüğü kaydedildi.

• ŞİRKETLERDEN AÇIKLAMA GELDİ

Anthropic yetkilileri, modellerin güvenlik önlemlerinin bilinçli olarak kaldırıldığı esnek koşullarda test edildiğini ve güvenli ortamdan bir kaçış olmadığını ifade etti.

OpenAI ise test ortamının dışına çıkılan iki izinsiz olayı doğrulayarak riskli değerlendirmelerin güvenli şekilde yürütülmesi adına sektör genelinde çalışmayı sürdüreceğini bildirdi.

Uzmanlar, yapay zekanın hızla yayılan kontrolsüz gelişimine karşı hükümetlerin yeni düzenlemeler yapması gerektiğini söylüyor.

Nvidia, Ay görevlerinde kullanılacak uç yapay zeka teknolojileri için Lunar Outpost ile anlaştı. 2026'da başlayacak görevlerin detayları haberimizde.

Yeni sistem, kullanıcıların yalnızca belirli bir anda yaptığı işlemlere değil, siteye girdikleri andan ayrıldıkları ana kadar sergiledikleri davranışlara bakıyor.

TEK BİR DOĞRULAMA YERİNE TÜM OTURUM İZLENİYOR
Cloudflare’ın mevcut bot koruma araçları daha çok giriş ekranı, kayıt sayfası veya ödeme adımı gibi kritik noktalarda devreye giriyordu. Precursor ise bu korumayı sitenin tamamına yayıyor.

Sistem, kullanıcının internet sitesindeki bütün yolculuğunu analiz ediyor. Yani kararını yalnızca bir CAPTCHA sonucuna ya da birkaç saniyelik fare hareketine göre vermiyor.

Cloudflare’a göre gelişmiş botlar, kısa süreli etkileşimlerde insan davranışını oldukça başarılı biçimde taklit edebiliyor. Asıl zor olan, bu davranışı uzun bir oturum boyunca aynı tutarlılıkla sürdürebilmek. Precursor da işte bu noktaya odaklanıyor.

FARE HAREKETİNDEN PENCERE ODAĞINA KADAR PEK ÇOK SİNYAL İNCELENİYOR
Precursor, internet sitesine dinamik olarak eklenen hafif bir JavaScript kodu üzerinden çalışıyor. Bu kod; fare hareketleri, klavye kullanım biçimi, pencerenin odakta olup olmadığı ve sayfanın görünürlük durumu gibi farklı etkileşim sinyallerini topluyor.

Elde edilen veriler gerçek zamanlı olarak Cloudflare’ın bot tespit sistemine aktarılıyor. Ardından bu bilgiler, diğer güvenlik sinyalleriyle birlikte değerlendirilerek oturumun bir insana mı yoksa otomatik bir sisteme mi ait olduğu tahmin ediliyor.

Açıkçası buradaki temel fark, tek bir harekete değil, davranışların zaman içindeki bütününe bakılması.

İNSAN DAVRANIŞINI TAKLİT ETMEK SANILDIĞI KADAR KOLAY DEĞİL
Cloudflare’a göre bot geliştiricileri, fare hareketlerine rastgele gecikmeler veya matematiksel sapmalar ekleyerek bu hareketleri daha doğal göstermeye çalışıyor. Ancak insan davranışı yalnızca rastgelelikten oluşmuyor.

Örneğin bir kişi fareyi hareket ettirirken bileğin doğal dönüşü nedeniyle imleç çoğu zaman dümdüz ilerlemiyor, hafif kavisler çiziyor. Kullanıcı bir düğmeyi gördükten sonra tıklamadan önce kısa bir karar verme süresi yaşıyor. Eldeki doğal titreme ve yapılan küçük düzeltmeler de fare hareketlerine yansıyor.

Botlar ise genellikle daha kusursuz çizgiler izliyor, benzer hızlarda hareket ediyor veya birbirine çok benzeyen kalıpları tekrar ediyor. Tek başına bakıldığında bu hareketler ikna edici görünebilir. Fakat bütün bir oturum incelendiğinde farklar daha belirgin hâle geliyor.

“YAZILAN METİNLER KAYDEDİLMİYOR”
Davranışların bu kadar ayrıntılı biçimde incelenmesi, doğal olarak kullanıcı gizliliğiyle ilgili soruları da beraberinde getiriyor.

Cloudflare, sistemin tasarlanması sırasında gizliliğin ön planda tutulduğunu savunuyor. Şirketin açıklamasına göre Precursor, klavyede hangi tuşlara basıldığını veya kullanıcıların yazdığı metinleri kaydetmiyor.

Bunun yerine yalnızca yazma ritmi, zamanlama ve etkileşim düzeni gibi davranışsal veriler değerlendiriliyor. Toplanan bilgiler kullanıcı hesaplarıyla ilişkilendirilmiyor ve müşteri panellerinde tek tek görüntülenemiyor.

Sistem yalnızca oturum boyunca oluşan davranış kalıplarını inceleyerek söz konusu oturumun bot olma ihtimalini hesaplıyor. En azından Cloudflare’ın iddiası bu yönde.

İNTERNET TRAFİĞİNİN YÜZDE 57’Sİ OTOMATİK SİSTEMLERDEN GELİYOR
Cloudflare’ın paylaştığı verilere göre internette gerçekleşen isteklerin yaklaşık yüzde 57’si artık otomatik sistemler tarafından oluşturuluyor. Bu trafiğin önemli bir bölümünü de yapay zekâ destekli ajanlar oluşturuyor.

Bot trafiği yalnızca internet sitelerine gereksiz yük bindirmiyor. Hesap ele geçirme girişimleri, sahte üyelikler, bilet stoklayan otomatik sistemler ve çevrim içi dolandırıcılık faaliyetleri gibi ciddi güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor.

Cloudflare, yalnızca CAPTCHA veya tek seferlik doğrulamaya dayanan bot tespit yöntemlerinin artık yeterli olmadığı görüşünde. Şirkete göre güvenlik sistemlerinin, kullanıcı davranışını bütün oturum boyunca inceleyen sürekli analiz modeline geçmesi gerekiyor.

Alman otomotiv devi BMW, arızalı marş motorlarının yol açtığı yangın tehlikesi sebebiyle dünya genelinde 29 bin 119 adet şarj edilebilir hibrit aracını geri çağırma kararı aldı.

Yapılan resmi açıklamada, araç sahiplerinden onarım işlemleri tamamlanana kadar otomobillerini binalardan uzakta ve açık alanlarda park etmeleri istendi.

• ELEKTRİK RÖLESİNDEKİ KOROZYON YANGINA YOL AÇIYOR

Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi tarafından paylaşılan bilgilere göre, geri çağırmadan etkilenen modellerin motor çalıştırma rölesinde zamanla korozyon meydana gelebiliyor.

Su sızıntısı sebebiyle yaşanan bu korozyon, marş motorunda aşırı ısınmaya ve kısa devreye neden olarak araç park halindeyken bile yangın riski oluşturuyor.

Geri çağırma kararı 2016 ile 2020 yılları arasında üretilen 3 Serisi, 5 Serisi ve 7 Serisi şarj edilebilir hibrit modellerini kapsıyor.

Tehlikeden etkilenen araçlar arasında özellikle 330e, 530e ve 740Le iPerformance versiyonları öne çıkıyor.

Bu gelişme, daha önce 2025 yılında 196 bin 355 aracı kapsayan ancak hibrit modelleri içermeyen geniş çaplı bir geri çağırma dalgasının devamı niteliğini taşıyor.

BMW yetkili servisleri, sorunu tamamen çözmek için riskli araçlardaki eski marş motorlarını geliştirilmiş yeni bir tasarımla değiştirecek.

Geri çağırma kapsamında araç sahiplerine yönelik resmi bilgilendirme mektuplarının ağustos ayı sonlarında gönderilmeye başlanması planlanıyor.

Bu süre zarfında kullanıcıların güvenlik amacıyla belirtilen park yönergelerine uymaya devam etmeleri önem arz ediyor.

Sıradan bir teknoloji şirketi gibi görünen ancak arka planda devasa bir istihbarat ve fişleme ağı yürüten Palantir'in tehlikeleri uluslararası kamuoyunun gündeminde. Amerikan Dostlar Hizmet Komitesi (AFSC) tarafından yayınlanan çarpıcı bir rapor, "yazılım şirketi" maskesi takan bu yapının aslında devlet şiddetine ve soykırıma nasıl doğrudan hizmet ettiğini gözler önüne serdi.

• CIA FONLADI, İSRAİL KULLANIYOR

ABD'nin "terörle savaş" bahanesiyle doğrudan CIA fonlarıyla inşa edilen Palantir, yapay zeka ve devasa veri analizi (Big Data) yeteneklerini bugün İsrail ordusunun hizmetine sunmuş durumda. Şirketin algoritmaları, 2014'ten bu yana İsrail ordusu tarafından aktif olarak kullanılırken, 2023'te başlayan Gazze'deki son soykırımda ve Lübnan'daki saldırıların planlanmasında başrol oynadı.

Palantir CEO'su Alex Karp'ın, "İsrail'i elimizden gelen her şekilde desteklemekten gurur duyuyorum" şeklindeki küstah açıklaması, şirketin Siyonist işgale verdiği desteğin en net kanıtı. Hatta şirket yöneticilerinden Shyam Sankar, Pentagon için yaptıkları çalışmaları, İkinci Dünya Savaşı'nda Japonya'ya atılan atom bombalarının geliştirildiği "Manhattan Projesi"ne benzetmekten çekinmiyor.

• KİŞİSEL VERİLERİMİZ SİLAHA DÖNÜŞÜYOR

Palantir'in tehlikesi sadece savaş alanlarıyla sınırlı değil. Sistem; askeriyelerden polis departmanlarına, bankalardan hastanelere ve hatta yerel eczanelere kadar sızmış durumda. Şirket; adreslerden telefon numaralarına, kredi geçmişinden sağlık ve sosyal medya verilerine kadar muazzam büyüklükteki sivil bilgiyi adeta bir elektrikli süpürge gibi vakumlayarak tek bir devasa veri tabanında topluyor.

ABD'deki acımasız göçmen sınır dışı (ICE) operasyonlarının arkasındaki beyin de yine Palantir. Bu sistem, bireyleri izlemek, hedef almak ve temel insan haklarını ihlal etmek üzere özel olarak tasarlandı. Şirketin kurucu ortaklarından olan milyarder Peter Thiel'in "Artık özgürlük ve demokrasinin uyumlu olduğuna inanmıyorum" şeklindeki sözleri de kurdukları distopik sistemin zihniyetini özetliyor.

Çin'in çip hamlesi piyasaları sarsacak.

Çin bugün, ABD ile İran arasında yeniden alevlenen askeri çatışmaların çip üretimi için kritik önemdeki gazın yeni bir kıtlığını tetikleme tehdidi oluşturması üzerine, derhal yürürlüğe girmek üzere helyum ihracatına geçici bir yasak getirdiğini duyurdu.

• YENİ KISITLAMALAR GELDİ

Bu yılın başlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşı helyum arzında kesintilere yol açmış, yapay zeka sektörünün modelleri eğitmek ve çalıştırmak için giderek daha fazla yerli çiplere güvendiği Çin dahil olmak üzere dünya genelindeki şirketlerin faaliyetlerini aksatmıştı.

Helyum, yarı iletken üretiminde ısı yönetimi için hayati önem taşıyor.

• ÇİN HELYUMA BAĞIMLI DURUMDA

Helyum yasağı, Pekin'in ihracatı kısıtlayarak kritik malzemelerde yurt içi kıtlığı önleme çabalarının en son örneğini oluşturuyor.

Çin yönetimi daha önce yakıt, gübre ve sülfürik asit üzerinde de benzer kısıtlayıcı önlemler uygulamıştı.

Çin aynı zamanda yurt içi çip üretim kapasitesini artırmayı ve sektörün, ABD'nin ihracat kontrollerine tabi olan son teknoloji Nvidia yarı iletkenlerine olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.

Çin, yerli üretimi artırma çabalarına rağmen denizaşırı helyuma büyük ölçüde bağımlı durumda.

Buna karşın, Çinli şirketlerin giderek daha fazla aracı rolü üstlenmesi, Rus helyumunu ithal edip bir kısmını Avrupa dahil olmak üzere denizaşırı pazarlara yeniden ihraç etmesi nedeniyle, bu ihracat yasağı küresel arzı daha da daraltabilir.

Analistler, Çin'in helyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 85'ini veya daha fazlasını ithal ettiğini tahmin ediyor.

• SAVAŞ PETROL ARZINI SIKIŞTIRIRKEN ÇİN STOKLARINI KORUYOR

Çin net bir petrol ithalatçısı konumunda ve enerji analiz firması Kpler'in verilerine göre, geçen yıl deniz yoluyla taşınan ham petrolünün yarısından fazlası Orta Doğu'dan geldi.

İsrail ve ABD'nin İran'a karşı başlattığı çatışma, Basra Körfezi bölgesinden yapılan sevkiyatların neredeyse tamamını altı haftadır durdurmuş durumda; son haftalarda varılan ateşkes anlaşmasının ise arzda acil bir toparlanmaya yol açması son derece düşük bir ihtimal olarak görülüyor.

Buna karşılık analistler, AFP'ye yaptıkları değerlendirmede, Pekin'in enerji güvenliğine uzun süredir öncelik vermesinin onu bu tür şoklara karşı hazırlıklı kıldığını belirtti.

Kpler'in kıdemli petrol analisti Muyu Xu, son yıllarda "jeopolitik duruma ilişkin genel endişenin" Çinli liderleri yeterli depolama tesisi inşası sağlamaya ve stratejik rezerv biriktirmeye teşvik ettiğini söyledi.

Xu, bu çabaların Çin'i şu anda Japonya ve Filipinler gibi bazı Asyalı komşularına kıyasla çok daha iyi bir konuma getirdiğini ifade etti.

• YENİ SİSTEM İNŞA EDİLECEK

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'nin kurucu ortaklarından Lauri Myllyvirta, yenilenebilir enerjiye geçişe yönelik büyük ölçekli çabaların Çin'i mevcut durumla başa çıkma konusunda "nispeten iyi bir konuma" getirdiğini kaydetti.

Çin'in yoğun nüfuslu kıyı eyaletlerine rüzgar, güneş ve nükleer kapasite eklenirken, geliştirilen şebeke altyapısı elektriği ülkenin iç kesimlerinden bu bölgelere taşıyor.

Myllyvirta, "Aksi takdirde, bu eyaletlere enerji sağlamak için çok daha fazla petrol ve gaz ithalatı gerekecekti" dedi.

Analist, geniş imalat sektörü de dahil olmak üzere bağımlılıkların hala sürdüğünü, ancak yenilenebilir enerjinin "sınırda çok yardımcı olduğunu" belirtti.

Devlet Başkanı Şi Cinping, savaş nedeniyle yenilenebilir enerji hamlesinden daha fazla yararlanmayı hedefliyor.

Devlet televizyonu CCTV pazartesi günü yayımladığı bir bölümde Şi'nin, bölgedeki savaştan bahsetmeksizin, enerji güvenliğini korumak amacıyla "yeni bir enerji sisteminin" inşasının hızlandırılması çağrısında bulunduğunu aktardı.

• ÖZEL RAFİNERİLER VE ÇİP SEKTÖRÜ YENİ KRİZLE KARŞI KARŞIYA

Asya Topluluğu'ndan Li'ye göre Pekin için "daha ciddi risk", ani enerji şokları değil, çatışmanın yol açabileceği potansiyel bir küresel ekonomik yavaşlama.

Yavaş seyreden ekonomik faaliyeti canlandırmak için mücadele eden liderlerin önüne yeni engeller çıkaran bu süreçte, bazı sektörler kaçınılmaz olarak baskıyı hissedecek.

Bu sektörlerin başında, geçmişte yaptırım uygulanan İran ve Venezuela ham petrolüne indirimli erişim sağlayarak kazanç elde eden küçük ve özel işletmeler olan "çaydanlık" petrol rafinerileri geliyor.

Ağırlıklı olarak ülkenin doğusundaki Şandong eyaletinde yoğunlaşan ve bu yıl Washington'ın Venezuela'ya yönelik askeri müdahalesiyle zaten sarsılmış olan bu işletmelerin birçoğu için İran ham petrolünün kaybı, son darbe olabilir.

Kpler analisti Xu, Pekin'in bu durum konusunda muhtemelen "karmaşık hislere" sahip olduğunu belirtti.

Xu, bu özel rafinerilerin Çin'in rafinaj kapasitesinin yaklaşık beşte birini oluşturduğunu ve önemli ölçüde istihdam sağladığını söyledi.

• "ÇİN İÇİN KÖTÜ BİR HABER DEĞİL"

Bununla birlikte Xu, gevşek çevre standartları, daha az öngörülebilir vergi üretimi ve devlete ait dev şirketlerle olan rekabetleri nedeniyle bu rafinerilerin kapanmasının "Çin için tamamen kötü bir haber olmadığını" kaydetti.

Şi'nin stratejik bir öncelik olarak ilan ettiği çip üretimi, Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasıyla zorluklarla karşılaşması muhtemel bir diğer sektör olarak öne çıkıyor.

Yarı iletken üretimi için hayati önem taşıyan helyumun dünyadaki az sayıdaki büyük ölçekli üreticisinden biri olan Katar'dan yapılan sevkiyatlar, savaşın başlamasından bu yana durma noktasına geldi.

Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü'nden Michal Meidan ise yakın tarihli bir raporda, kimya endüstrisinin de bu kesintiden ötürü "önemli bir baskıyla" karşı karşıya kalabileceğini yazdı.

Raporda, "Ekonomi yüksek fiyatlara ve azalan ekonomik faaliyete karşı bağışıklı olmasa da paydaşlar, kesintinin uzaması ihtimaline karşı şimdiden önleyici tedbirler alıyor" ifadelerine yer verildi.

Yapay zeka savaşları devam ediyor.

ABD'li firmalar yüksek maliyet ve düşük verimliliğe sahip yapay zeka modelleri üretmeleri yüzünden yeni arayışlara başladı.

Bu kapsamda çok sayıda ABD firması Çin'in ürettiği yapay zeka modellerine yöneliyor.

CNBC haber sitesi, ABD içerisinde yaşanan yapay zeka sektöründeki dönüşüme dair dikkat çeken bir haber yayımladı.

• ÇİN MODELLERİ İLGİ GÖRMEYE BAŞLADI

Habere göre Çin yapımı yapay zeka modelleri, lider Amerikalı rakipleriyle aralarındaki performans farkını kapatması sebebiyle, ABD'li şirketler arasında ilgi görmeye başladı.

DeepSeek ve Z.ai gibi yapay zeka modelleri dahil olmak üzere Çinli şirketlerin son model sürümleri, birçok kişi tarafından Anthropic ve OpenAI gibi lider öncü sistemlere kıyasla oldukça rekabetçi görülüyor.

• YÜKSEK MALİYETLER

Çinli yapay zekalarda yaşanan hızlı ilerlemeler, en gelişmiş modeller için fiyatlarının birçok ABD yapay zeka laboratuvarında yükseldiği ve şirketleri bu teknolojiyi kullanmayla ilişkili beklenmedik yüksek maliyetlerle mücadele etmek zorunda bıraktığı bir döneme denk geliyor.

• DENİZAŞIRI ALTERNATİFLER ARTIYOR

Çinli açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellerin yükselişi, ABD yönetiminin en güçlü yapay zeka modellerini giderek daha fazla düzenlemek istemesi ve denizaşırı alternatiflerin hızla benimsenmesini nasıl durduracağını düşündüğü bir döneme denk geliyor.

Haziran ayının sonunda OpenAI, hükümetin talebi üzerine yeni bir model setinin kullanıma sunulmasını sınırlandıracağını söyledi.

• İHRACAT KONTROLLERİ

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ile şirket arasındaki gergin bir açmazın ardından, Anthropic'in Mythos ve Fable modellerine yönelik ihracat kontrolleri de o ay kaldırıldı.

Şirketler yeni ürünler yaratmak ve şirket içi verimlilik sağlamak için yapay zeka modellerini devreye sokmanın yollarını ararken; mühendisler, en yeteneklileri Çinli şirketler tarafından üretilen daha ucuz açık kaynaklı ve açık ağırlıklı modellerle giderek daha fazla deneme yapıyor.

• TÜM AĞINI DEEPSEEK'E TAŞIDI

Haziran ayında, yapay zeka girişimi Lindy, tüm trafiğini Anthropic'in Claude modellerinden, 2025'in başlarında bomba bir sürümle piyasaya çıkan ve Nisan ayında yeni bir model sunan Çinli şirket DeepSeek'e taşıdı.

Geliştiricilerin uygulamalar ve web siteleri yayınlamasını ve çalıştırmasını sağlayan bir platform olan Vercel'de, DeepSeek'in payının Mayıs ve Haziran ayları arasında tırmandığı görüldü.

• "YÜZDE 90 DAHA UCUZ"

Z.ai’nin GLM 5.2 modeli Haziran ayında büyük bir tantaneyle piyasaya sürüldü ve Vercel'deki ajan altyapısı başkanı Harpreet Arora'nın CNBC'ye verdiği demece göre, Vercel tarafından 2026 yılında takip edilen tüm modeller arasında en hızlı benimsenen model oldu.

OpenRouter'da veri ve analitik üzerine çalışan Justin Summerville CNBC'ye verdiği demeçte, açık kaynaklı Çin modellerinin önde gelen Anthropic ve OpenAI modellerinden "yüzde 90 daha ucuz" olabileceğini söyledi.

Birçoğumuz için vazgeçilmez bir araç olan akıllı telefonlar, siber suçluların kolayca hedefi haline gelebiliyor.

Dijital dünyada telefon olmadan kendimizi adeta kaybolmuş hissederken, bu güvenli limanın bir suç aracına dönüşebileceğini ise genellikle göz ardı ediyoruz.

Prism Infosec bünyesinde görev yapan siber güvenlik danışmanı Kieran Burge, akıllı telefonlara sızılmasını kolaylaştıran yaygın hataları gözler önüne seriyor.

Güvenlik uzmanı şifreleri yeniden kullanmak, tehlikeli bağlantılara tıklamak ve sosyal medyada aşırı bilgi paylaşmak gibi basit görünen hataların başınızı ciddi belalara sokabileceğini vurguluyor.

• GÜNCEL OLMAYAN YAZILIM KULLANMAK

Kieran Burge ve diğer bilgisayar korsanları bir saldırı hazırlığına girişirken öncelikle güncel olmayan yazılımları hedef alıyor.

Güncel olmayan yazılımların kullanılması büyük bir güvenlik sorunu doğuruyor, çünkü güncellemeler genellikle kritik güvenlik açıklarını kapatmak için yayınlanıyor.

Yazılımlar ister popüler bir akıllı telefonun işletim sistemi olsun ister büyük bir fabrikanın kontrol sistemi olsun mutlaka bir tür güvenlik açığı barındırıyor.

Geliştiriciler bu zafiyetleri hızlıca düzeltse de eski sürümlerde kalan açıklar forumlar ve bilgisayar korsanı toplulukları aracılığıyla çevrimiçi ortamlarda paylaşılıyor.

Suç grupları yazılımın güncel olmayan sürümlerini kullanan savunmasız cihazları bulmak için çevrimiçi arşivleri aktif olarak tarıyor. Güvenlik uzmanı Keiran çevrimiçi ortamda güvende kalmanın ilk kuralının yazılımları her zaman güncel tutmak olduğunu belirtiyor.

• AYNI ŞİFRELERİ TEKRAR TEKRAR KULLANMAK

Bilgisayar korsanlarının kişisel verilerinizi ele geçirmek için sıklıkla başvurduğu yöntemlerin başında farklı hesaplarda aynı şifrelerin kullanılması geliyor.

Şifreleri yeniden kullanmanın en büyük riski, ziyaret ettiğiniz sitelerden birinin ele geçirilmesi durumunda diğer tüm hesaplarınızın da tehlikeye girmesidir.

Bir şirkete yönelik başarılı bir siber saldırı gerçekleştiğinde çalınan hassas verileri içeren büyük veri tabanları karanlık ağa gönderiliyor.

Karanlık ağ normal arama motorlarıyla erişilemeyen ve genellikle suç pazarlarını barındırmak amacıyla kullanılan internetin şifrelenmiş özel bir parçası olarak biliniyor.

Şifrelerinizi farklı platformlarda tekrar tekrar kullanıyorsanız herhangi bir bilgisayar korsanı bu sızdırılmış bilgileri kolayca ele geçirebiliyor.

Korsanlar bu şifreleri alıp farklı şirketlerdeki hesaplarınızın kontrolünü ele geçirmek için rahatlıkla kullanıyor.

• ÇEVRİMİÇİ ORTAMDA ÇOK FAZLA BİLGİ PAYLAŞMAK

Güvenlik uzmanı Keiran insanların günlük aktivitelerinde çevrimiçi ortamda ne kadar bilgi paylaştığına çok dikkat etmesi gerektiği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Bir şirketen savunmasını test etmek amacıyla yürütülen siber güvenlik çalışmalarında uzmanların ilk baktığı yerlerin başında sosyal medya profilleri geliyor.

Şirketlere sızmak için sosyal medyadan veri toplama yöntemini önemli bir araç olarak kullandıklarını belirten uzmanlar, profesyonel ağları derinlemesine araştırıyor.

Özellikle LinkedIn gibi platformlarda yapılan bu araştırmalar çalınan diğer hesap bilgileriyle ilişkilendirilebilecek kullanıcı adlarını ortaya çıkarıyor.

Sosyal medyadaki bu aşırı bilgi paylaşımı kullanıcıları SIM değiştirme veya SIM-jacking olarak bilinen sinsi bir saldırı türüyle karşı karşıya bırakıyor.

Bilgisayar korsanları öncelikle doğum tarihiniz, adresiniz ve hatta annenizin kızlık soyadı gibi genel güvenlik sorularının yanıtlarını internette arıyor.

Siber suçlular bu kritik bilgilere ulaştıklarında sosyal mühendislik teknikleriyle cep telefonu sağlayıcınızı arayarak müşteri temsilcisini kandırmayı deniyor.

Müşteri temsilcisini cep telefonu numarasını yeni bir SIM karta aktarmaya ikna ettikleri anda tüm yetkiyi üzerlerine alıyorlar.

Bu transfer başarıyla tamamlandığı anda kurbanın telefonuna gitmesi gereken her türlü mesaj veya çağrı doğrudan saldırganların eline geçiyor.

Bu tehlikeli durum iş e-posta hesaplarını, çevrimiçi alışveriş platformlarını ve en önemlisi olan bankacılık hesaplarını büyük bir riske atıyor.

• KORUMASIZ GENEL AĞLARA BAĞLANMAK

Son yıllarda milyonlarca insanın uzaktan çalışma modeline geçmesiyle birlikte siber güvenlik alanında yepyeni riskler ortaya çıktı.

Birçok çalışan kafe gibi halka açık alanlara giderek işlerini güvensiz Wi-Fi ağları üzerinden sürdürmeyi tercih ediyor.

Buradaki temel sorun, bu tür genel ağların kimlik doğrulamaya gerek duymadan cihazınızı web'e bağlayan açık kimlik doğrulama sistemini kullanmasıdır.

Bu sistem hızlıca internete bağlanmanızı kolaylaştırsa da sizi siber suçluların saldırılarına karşı tamamen savunmasız bırakıyor.

Açık kimlik doğrulama sistemi ağ üzerinden gönderdiğiniz tüm verilerin şifrelenmediği anlamına geliyor.

Bir saldırgan halka açık Wi-Fi ağının yakınında oturup ağdaki tüm veri trafiğini detaylıca kontrol edebiliyor.

Kötü niyetli kişiler kafenin içinde bulunabileceği gibi ağdaki dinleme menzilini artırmak için özel donanımlardan da yararlanabiliyor.

Banka ayrıntıları gibi kritik kişisel bilgilerin bu ağlardan çalınmasını önlemek için her zaman bir VPN hizmeti kullanın.

VPN hizmetleri cihazınızdan giden ve size gelen tüm verileri güçlü bir şekilde şifreleyerek güvenli bir tünel oluşturuyor.

Bu sayede ağdaki kulak misafirleri veya korsanlar gönderdiğiniz verileri hiçbir şekilde okuyamıyor ve anlayamıyor.

• TEHLİKELİ BAĞLANTILARA DÜŞÜNMEDEN TIKLAMAK

Güvenlik uzmanı Keiran tehlikeli bağlantılar gönderme yöntemi olan oltalama saldırılarının hala en yaygın siber tehdit olduğunu vurguluyor.

Bilgisayar korsanları hedeflerini kötü amaçlı web sitelerine yönlendiren bağlantılar veya zararlı yazılım içeren e-postalarla tuzağa düşürüyor.

Kısa mesaj veya e-posta yoluyla gönderilen bu sahte bağlantılardan birine tıklandığı anda siber suçlulara cihazın içine sızmaları için büyük bir pencere açılıyor.

Bu sızma işlemi verileri anında çalabilecek ve hatta cihazın tüm kontrolünü ele geçirebilecek kötü amaçlı yazılımların yüklenmesiyle sonuçlanıyor.

Beklemediğiniz bir anda size bir şeyler gönderen herkese karşı her zaman son derece dikkatli ve temkinli olmalısınız.

Uzmanlar, tehlikeli bağlantılara asla tıklamamanız ve güvenilir olmayan dosyaları kesinlikle asmamanız konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin 26 Haziran'da yabancı servislerin kullanımına yönelik yeni bir düzenleme imzaladı.

Düzenlemeye göre, Rusya'daki kullanıcıların internet sitelerine giriş ve yetkilendirme işlemleri Rus telefon numarası, Gosuslugi adlı kamu hizmeti uygulaması gibi sistemler üzerinden yapılabilecek.

• YETKİLİLERE VE ŞİRKETLERE CEZA

Söz konusu kuralın ihlali halinde vatandaşlara, yetkililere ve şirketlere para cezası uygulanacak.

• VERİLERİN ÜLKE İÇİNDE KORUNMASI İÇİN DÜZENLEME

Rusya'da faaliyet gösteren bazı servisler, kullanıcılara Apple ID ve Google ID üzerinden yetkilendirmenin kullanılamayacağına dair bildirim göndermeye başladı.

Rusya, son yıllarda dijital platformlarda yerli teknoloji altyapısının kullanılmasını ve kullanıcı verilerinin ülke içinde korunmasını önceleyen düzenlemeleri artırıyor.

Uzun süre hareketsiz kalmanın kanserle arasında bağını Glasgow Üniversitesi'ndeki bilim insanları ortaya koydu. Araştırma sırasında daha önce kanser tanısı almamış 37 ila 73 yaşlarındaki 91 bin 292 yetişkinin verileri incelendi. Katılımcıların günlük hareket düzeyleri bileğe takılan takip cihazları ve makine öğrenmesi destekli analizlerle ölçülürken, sağlık durumları yaklaşık 12 yıl boyunca izlendi.

KANSERE YAKALANMA OLASILIĞINI ARTIRIYOR
İncelemeler sonucunda gün içinde kesintisiz oturarak geçirilen her ilave saatin kansere yakalanma olasılığını yaklaşık yüzde 3 artırdığını gösterdi. Aynı süre artışının, kanser nedeniyle yaşamını kaybetme riskini ise yüzde 9 yükselttiği belirlendi. Obeziteyle yakından ilişkili pankreas ve kolorektal kanserlerde ise risk artışının saat başına yüzde 5'e kadar çıkabildiği ifade edildi.

UZUN SÜRE OTURMA KANSER HÜCRETLERİNİ BÜYÜTÜYOR
Bilim insanları, 30 dakikadan uzun süre hiç hareket etmeden oturmanın vücutta kronik iltihaplanmayı tetikleyebileceğini değerlendiriyor. Bu durumun DNA hasarı, genetik mutasyonlar ve tümör oluşumunu kolaylaştırabilecek biyolojik süreçleri harekete geçirebildiği belirtiliyor. Ayrıca uzun süreli hareketsizliğin insülin direncini artırmasının da kanser hücrelerinin büyümesini destekleyen faktörlerden biri olabileceği ifade ediliyor.

YÜRÜYÜŞ KANSER RİSKİNİ AZALTIYOR
Araştırmada dikkat çeken bir diğer sonuç ise küçük yaşam tarzı değişikliklerinin bile olumlu etki sağlayabilmesi oldu. Günlük oturma süresinin yalnızca 30 dakikasını hafif yürüyüş gibi düşük tempolu fiziksel aktivitelerle değiştiren kişilerde kanserden ölüm riskinin yaklaşık yüzde 18 azaldığı gözlendi. Orta tempolu yürüyüş veya bisiklet gibi egzersizlerin de risk üzerinde olumlu etkiler oluşturduğu kaydedildi.

MASA BAŞI ÇALIŞANLARI 30 DAKİKADA BİR HAREKET ETMELİ
Uzmanlar, riskin yalnızca gün içinde toplam ne kadar oturulduğuyla değil, oturma süresinin kesintisiz olmasına bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle masa başında çalışanların her yarım saatte veya en geç saatte bir ayağa kalkarak kısa yürüyüşler yapmasının, birkaç dakika hareket etmesinin ve hareketsizlik döngüsünü sık sık kesmesinin sağlık açısından önemli koruyucu alışkanlıklardan biri olduğu vurgulanıyor.

Gökbilimciler son iki buçuk asırda evreni keşfettikçe, Güneş Sistemi'ndeki gezegen sayısı sabit kalmadı.

1776 yılında sadece 6 gezegen bilinirken, bu sayı yeni keşifler ve değişen bilimsel kriterlerle zaman zaman 9’a, hatta kısa süreliğine 11’e kadar yükseldi; günümüzde ise resmi olarak 8 gezegende karar kılındı.

Bu dinamik tablo, bilimin mutlak doğrulardan ibaret olmadığını, yeni kanıtlar ışığında kendini sürekli güncelleyen bir süreç olduğunu gözler önüne seriyor.

• Keşifler arttıkça yapılan sınıflandırmalar değişti

Teleskop teknolojisinin gelişmesiyle birlikte insanlık sadece yeni dünyalar bulmakla kalmadı, gök cisimlerini tanımlama biçimini de değiştirdi.

1781'de Uranüs'ün bulunmasıyla genişleyen harita, 1801 yılında Mars ile Jüpiter arasında Ceres'in keşfedilmesiyle daha da büyüdü.

Ceres ve ardından bulunan benzer üç cisimle birlikte gezegen sayısı bir dönem 11'e kadar çıktı. Ancak bilim insanları bu cisimlerin farklı bir yapıya sahip olduğunu fark ederek onları "asteroit" olarak yeniden sınıflandırdı.

1846’da Neptün’ün, 1930’da ise Plüton’un keşfi, uzun yıllar kabul gören 9 gezegenli modeli doğurdu.

• Plüton’u tahtından eden keşif: Kuiper kuşağı

Yirminci yüzyılın sonlarına kadar Güneş Sistemi'nin yapısı oldukça net ve düzenli kabul ediliyordu. Ancak 1990’ların başında Neptün’ün ötesinde, Plüton’a benzeyen binlerce buzlu gök cisminin yer aldığı Kuiper Kuşağı keşfedildi.

Bu keşif, Plüton'un aslında benzersiz bir gezegen olmadığını, devasa bir buzlu cisimler topluluğunun sadece bir üyesi olduğunu gösterdi.

Yaşanan bu büyük zihniyet değişiminin ardından Uluslararası Astronomi Birliği, 2006 yılında bir gök cisminin gezegen sayılabilmesi için yörüngesini diğer küçük cisimlerden temizlemiş olması şartını getirdi. Plüton bu kurala uymadığı için "cüce gezegen" statüsüne alındı ve resmi sayı tekrar 8’e düştü.

• Uzayın derinliklerinde keşif süreci devam ediyor

Uzmanlar, isimlerin ve sınıfların değişmesinin gök cisimlerinin doğasını değiştirmediğini, ancak bilimin doğru soruları sormasına zemin hazırladığını vurguluyor.

Geçmişte yeni bulgularla isimleri değiştirilen dinozor fosillerinde olduğu gibi, astronomi dünyası da evreni öğrendikçe tanımlarını tazelemeye devam ediyor.

İki yüz elli yıl önce sadece 6 gezegenden haberdar olan insanlık, bugün Güneş Sistemi'nin sınırlarında henüz yolun çok başında olduğunu biliyor ve gelecekteki yeni keşiflerin bu sayıyı yeniden değiştirmesi ihtimalini açık tutuyor.

Apple, eylül ayında ilk katlanabilir iPhone modelini tanıtmaya hazırlanıyor. Modelin ilk maket görüntüleri internete düştü.

Sızdırılan yeni maket görselleri, teknoloji devinin üzerinde çalıştığı geniş ekranlı katlanabilir telefon modelinin tasarım hatlarını gözler önüne seriyor.

Siyah renkli prototip tasarımıyla dikkat çeken telefon, Huawei Pura X Max modeline benzer bir ekran yapısı ile gelecek.

• TASARIM VE İNCELİK DETAYLARI NETLEŞTİ

Sızan bilgilere göre iPhone Ultra, katlandığında Samsung Galaxy Z Fold7 kadar ince bir yapıya bürünürken, açıldığında sadece 4.5 mm kalınlığa sahip.

Cihaz tamamen açıldığında geniş ekranı sayesinde adeta küçük bir iPad mini modelini andırıyor.

• KAMERA VE ÖZEL DÜĞME YAPISI

Arka kısmında hap şeklinde bir modül içine yerleştirilmiş çift kamera kurulumu barındıran telefonda, iç ve dış ekranlar için delikli selfie kameraları yer alıyor.

Telefonun güç düğmesinin hemen altında ise çekim işlemlerini kolaylaştıracak özel bir Kamera Kontrol butonu konumlandırılıyor.

• TEKNİK ÖZELLİKLERİ ORTAYA ÇIKTI

Katlanabilir telefonun 5.49 inçlik bir kapak ekranı ve 7.76 inç büyüklüğünde esnek bir iç ekran ile kullanıcıların beğenisine sunulacağı belirtiliyor.

Donanım tarafında ise yeni iPhone Ultra modelinin gücünü A20 Pro yonga setinden alacağı ve 12 GB RAM kapasitesiyle destekleneceği konuşuluyor.

Yapay zekanın hayatımıza girmesinin üzerinden 4 yıl geçti.

Bu sürede yapay zeka araçları, dünyanın dört bir yanına yayıldı.

Ancak yapay zekanın sorduğumuz sorulara verdiği cevaplar, çoğu zaman merak konusu oldu.

The Washington Post gazetesi, en çok kullanılan yapay zekaları teste sokarak kullanıcıların sorularını yanıtlama biçimlerine yönelik araştırma yaptığı bir haber yayımladı.

• DONALD TRUMP YAPAY ZEKAYI ÖNYARGILI OLMAKLA SUÇLADI

Habere göre; ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekayı kendilerine karşı politik olarak önyargılı olmakla suçladı.

Trump’ın imzaladığı bir yürütme emri de bu araçların “tarafsız, partiler üstü araçlar” olması gerektiğini belirtti.

• YAPAY ZEKA MODELLERİ

Bu kapsamda OpenAI’nin ChatGPT’si, Google’ın Gemini’si ve diğer modellerin arkasındaki yapay zeka sistemleri, araştırmacılar tarafından hazırlanan ve sıcak politik konulardaki yanıtları ölçmeyi amaçlayan sorularla test edildi.

CHATCPG NEREDEYSE TÜM SORULARA SOL GÖRÜŞ AÇISIYLA YANIT VERDİ

ChatGPT’yi çalıştıran model, soruların neredeyse tamamına yalnızca sol görüşlü argümanlarla yanıt verdi ve sağ görüşlü pozisyonlara yalnızca bir kez yer verdi.

• GEMİNİ HEM SOL HEM SAĞ GÖRÜŞLER SUNDU

Google’ın Gemini’si ise çoğunlukla “iki tarafı da ele alan” bir yaklaşım sergiledi ve yanıtlarının yüzde 90’ından fazlasında hem sol hem sağ görüşleri sundu.

• GROK SOL'A YAKIN ÇIKTI

Elon Musk’ın şirketi SpaceX tarafından sunulan Grok, ortalama olarak sol görüşlü argümanlara daha sık yer verdi.

• 20'DEN FAZLA SORU SORULDU

The Post, testlerini Westwood’un laboratuvarının Stanford Üniversitesi araştırmacılarıyla birlikte geçen yıl yayımladığı bir çalışmaya dayandırdı.

Bu çalışma, insanların bir sohbet robotuna sorabileceği türden şeyleri yansıtacak şekilde tasarlanmış 20’den fazla politik soru geliştirmişti.

• 30 KELİMEYLE YANIT VERMELERİ İSTENDİ

Yapay zeka modellerinden her soruya 30 kelimeyle yanıt vermeleri istendi ve kişiselleştirme ayarları kapalı tutuldu.

Bir çalışan, yanıtları inceleyerek bunların sol görüşlü, sağ görüşlü ya da her iki tarafı da içeren ifadeler olup olmadığını puanladı.

• YANITLARIN TUTARLILIĞI KONTROL EDİLDİ

Politik konular her zaman net bir şekilde parti çizgilerine ayrılmasa da sorular geniş bir yelpazeyi kapsıyordu ve The Post, yapay zeka modellerinin yanıtlarında tutarlılığı kontrol etti.

• CITIZENS DAVASI

Citizens United davasına ilişkin soruda -2010 yılında şirketlerin seçimlere yaptığı harcamalara getirilen kısıtlamaları gevşeten ABD Yüksek Mahkemesi kararı- OpenAI’nin modeli kararın iptal edilmesi gerektiğini söyledi. Google ve Claude sohbet robot

• CHATCPT EN DENGESİZ SONUÇLARI VERDİ

OpenAI’nin modeli genel olarak en dengesiz sonuçları verdi; yanıtların yüzde 80’inde yalnızca sol eğilimli argümanlara yer verdi.

Model; başkanın halk oyuyla seçilmesi için Seçiciler Kurulu’nun (electoral college) kaldırılmasını, zenginlere daha yüksek vergi uygulanmasını ve tek ödemeli (devlet destekli) sağlık sistemine geçilmesini destekledi.

• DEEPSEEK

Çinli DeepSeek şirketinin yapay zeka modeli de benzer şekilde sol eğilimli sonuçlar verdi ve onu yakından takip etti.

Her iki model de Gallup’a göre onlarca yıldır Amerikalıların çoğunluğu tarafından desteklenen ölüm cezasına karşı çıktı.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı bünyesinde güvenli, yerli ve kamuya açık bir yapay zeka ekosistemi oluşturduklarını belirterek, kamu sektöründe yapay zeka kullanımına yönelik öncü bir model ortaya koyduklarını belirtti.

Sosyal medya hesabından paylaşım yapan İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teknoloji, dijital dönüşüm ve Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda önemli projeleri hayata geçirdiklerini ifade etti.

Duran, veri güvenliği, teknolojik bağımsızlık ve kurumsal verimliliği merkeze alan çalışmalar kapsamında kurumun kendi GPU sunucuları ve altyapısıyla bağımsız bir yapay zeka mimarisi kurduğunu belirtti. Böylece verilerin kurum içinde güvenli şekilde işlendiğini vurgulayan Duran, internete kapalı yerli büyük dil modeli (LLM) ve görsel dil modeli (VLM) çözümlerinin kuruma özel ince ayarlarla devreye alındığını kaydetti.

• MODERN VERİ TABANI ÇÖZÜMLERİ GELİŞTİRİLİYOR

Açıklamada, personelin kullanımına yönelik kapalı devre yapay zeka platformu “CibGPT” ile yazılım geliştirme süreçlerini hızlandıran kodlama ajanı “İlgen”in hizmete sunulduğu belirtildi. Ayrıca “ULAK” isimli sistem sayesinde eski nesil yazılımlarla doğal dil üzerinden iletişim kurulabildiği ve teknik bilgi gerektirmeyen modern veri tabanı çözümlerinin geliştirildiği ifade edildi.

Duran, VLM tabanlı video üretim sistemleriyle çok dilli ve ölçeklenebilir içerik üretimine geçildiğini, uluslararası medya takibinin yapay zeka destekli sistemlerle güçlendirildiğini aktardı.

Risk, kriz ve gündem analizlerinde daha hızlı ve isabetli sonuçlar elde edildiğini belirten Duran, CİMER süreçlerinde de yapay zekanın başvuruların sınıflandırılması ve verilerin anlamlı içgörülere dönüştürülmesinde kullanıldığını söyledi.

• "YAPAY ZEKA İLE GELECEĞİ İNŞA EDİYORUZ"

Kurumsal hesap açarak veri setlerini paylaşmak suretiyle açık kaynak ekosistemine katkı sunduklarını ifade eden Duran, tüm yayınların blokzincir teknolojisi üzerinde güvence altına alındığını ve böylece şeffaf, değiştirilemez bir arşiv oluşturulduğunu kaydetti.

Kamu kurumlarına entegrasyon rehberleri gönderildiğini de belirten Duran, yapay zeka dönüşümünün devlet genelinde yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini vurgulayarak, “Üretken, şeffaf, güvenli ve insan odaklı yapay zeka ile geleceği inşa ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Teknoloji ve savunma sanayii alanındaki atılımların öncülerinden Selçuk Bayraktar, yapay zeka algoritmalarının insan psikolojisini nasıl manipüle ettiğine ve toplumsal değerleri nasıl aşındırdığına dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. İnsan ile makine arasındaki çizginin giderek bulanıklaştığını belirten Bayraktar, teknolojinin insanı esir almasına değil, insana hizmet etmesine odaklanılması gerektiğinin altını çizdi.

• "Sinsi Bağımlılık İnsanı Hürriyetinden Koparıyor"

Sosyal platformların arka planında çalışan sistemlerin insan zaaflarını kullandığını belirten Bayraktar, şu ifadeleri kullandı: "Arka planda çalışan yapay zeka; nörolojik zaaflarımızı analiz ederek, dopamin salgımızı tetikleyerek bizi o ekranda on saniye daha fazla tutacak öfke, hedonizm ve korku temelli içerikleri optimize ediyor. Bu bağımlılık sinsi bir şekilde insanı sağlığından, akli melekelerinden ve en önemlisi hürriyetinden koparıyor. İnsanın irade göstermesine, bir insan olarak asli fonksiyonlarını yerine getirebilmesine engel oluyor."

• "Makine İnsanların İstilasıyla Karşı Karşıyayız"

Mevcut teknolojik gidişatın sadece makinelerin insanı taklit etmesiyle sınırlı kalmadığını, insanların da makineleştiğini vurgulayan Bayraktar, sözlerine şöyle devam etti: "Ruhsuz bir rasyonelizmin, kendinden başka kimseye hayat ve hürriyet hakkı tanımayan materyalizmin tahakkümü altındayız. Makinelerin ve makine insanların istilasıyla karşı karşıyayız. Makine insanlar için inanç, sevgi, merhamet ve hürriyet yoktur; onlar için acı, hasret, keder de yoktur. Makine acı çekmez, makine özlem duymaz, makine 'Neden?' diye sormaz."

• "Gayemiz Adil Bir Dünya İnşa Etmektir"

Meseleye İslam inancı ve medeniyet perspektifinden de yaklaşan Bayraktar, insanın "eşref-i mahlukat" (yaratılmışların en şereflisi) olduğunu hatırlattı: "Bizim medeniyetimiz gönül medeniyetidir. Gönlü olmayan, merhameti ve sevgisi olmayan sentetik insanın elindeki teknoloji, ancak bir imha aracına dönüşür. Zira bizim gayemiz; insanın makineleştiği değil, teknolojinin insana hizmet ettiği adil bir dünya inşa etmektir."

Kanada'nın Montreal kentinde web geliştiricisi olarak çalışan Alice Carrier, bilgisayar ve oyun konsollarındaki sorunları çözmek amacıyla kullanmaya başladığı ChatGPT ile zamanla psikolojik sorunlarını da paylaşmaya başladı.

Mahkemeye sunulan dava dilekçesine göre, genç kız yaşamına son vermeden önce yapay zekaya intihar düşüncelerinden onlarca kez bahsetti. Ancak OpenAI’ın güvenlik sistemleri bu konuşmaları yapay zeka denetçilerine raporlamadı veya sohbeti sonlandırmadı.

Acılı anne Kristie Carrier, yapay zekanın kızına bir dost, sırdaş ve adeta bir terapist gibi yaklaştığını, ancak bu şekilde tehlikeli bir iletişim kurabilecek sorumluluğa ve yetkinliğe sahip olmadığını ifade etti.

• Yapay zekadan tehlikeli yönlendirmeler

Dava dosyasında yer alan iddialara göre ChatGPT, genç kızın intihar düşüncelerini onaylamakla kalmayıp, resmi yardım hatlarını eleştirdi ve kendisiyle konuşmaya devam etmesi için onu teşvik etti. Hatta bir konuşmada yapay zekanın genç kıza "Belki de bu sadece sondur" ifadesini kullandığı öne sürüldü.

Yapay zeka modellerinin insani tepkiler verecek şekilde güncellenmesinin ardından iletişimin daha da derinleştiğini belirten aile, şirketi ürün güvenliğindeki ihmalkarlık nedeniyle suçluyor. OpenAI ise modellerinin, kendilerine zarar verme eğilimindeki kişileri gerçek yardım kaynaklarına yönlendirecek şekilde eğitildiğini savunuyor.

• Şirket benzer davalarla karşı karşıya

OpenAI, ABD genelinde benzer gerekçelerle açılmış çok sayıda davanın hedefinde yer alıyor. Şirketin geçmiş dönemlerde yayımladığı verilere göre, her hafta bir milyondan fazla kullanıcı yapay zekaya intihar eğilimi içeren mesajlar gönderiyor.

Öte yandan şirket, sadece intihar vakalarıyla değil, okul saldırganlarına bilgi sağladığı ve tehlikeli konuşmaları kolluk kuvvetlerine bildirmediği gerekçesiyle de yasal yaptırımlarla karşı karşıya bulunuyor. Son olarak Florida eyaleti, çocuklara zarar verdiği ve şiddet eylemlerine rehberlik ettiği iddiasıyla şirket hakkında cezai soruşturma başlattı. Benzer şekilde teknoloji devi Google da kendi yapay zeka robotu nedeniyle benzer bir davayla mücadele ediyor.

Ulusal basında yer alan haberlere göre, Changzhi Hanhai adı verilen özel yatırım fonu, 3,91 milyar yuan (577 milyon dolar) sermaye ile Şanghay Pudong Özel Bölge'de kuruldu.

CXMT'ye bağlı iştiraki Changxin Xinju'nun yüzde 30'una sahip olduğu özel yatırım fonunda, Guangdong merkezli fon şirketi Dongguan Trust'ın yüzde 29,4, Şanghay yerel yönetimine bağlı Shanghai SSCI yatırım fonu yüzde 20, Alibaba'nın bağlı iştiraki Hangzhou Haoyue yüzde 10,2 ve çip donanımları üreticisi Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC) yüzde 7,7 paya sahip bulunuyor.

Özel yatırım fonunun, çip sektöründe kısa vadeli girişim sermayesi ile finanse edilmesi mümkün olmayan derin teknolojik araştırma geliştirme faaliyetleri için uzun vadeli sermaye desteği sağlaması amaçlanıyor.

Araştırma ve geliştirmeye odaklı sermaye fonunun kurulması, Çin'in ABD'nin ihracat ve yatırım kısıtlamalarına karşı çip sektöründeki kendine yeterliliği geliştirme hedefinin uzantısı olarak görülüyor.

Çin hükümeti de son yıllarda ileri teknoloji çip üretiminin kamuya ait yatırım fonları ve halka arz gibi araçlarla uzun dönemli finanse edilmesini destekliyor.

Teknolojik bağımsızlığın veri merkezlerinden başlaması gerektiğine dikkat çeken Dr. Mustafa Yeniad analizde şu ifadelere yer verildi:

"Bir kurumun veri merkezindeki sunucu listelerine, büyük ölçekli bir kamu bilişim projesinin şartnamesine veya dijital dönüşüm stratejilerine baktığımızda genellikle hep aynı tescilli küresel markaları ve bulut devlerini görürüz. Güvenliğin, kurumsallığın ve teknolojik gelişmişliğin bu logolardan ibaret olduğuna dair yapay bir algı, ülkemizde bilişim sektörünü esir almış durumdadır. Oysa asıl güç; dijital altyapımızın ne kadar dayanıklı, bağımsız, denetlenebilir, taşınabilir ve ulusal çıkarlarımızla uyumlu olduğudur.

Bugünün modern teknoloji politikalarını belirleyen kişilerin sormaya korktuğu, ancak sormak zorunda olduğu sarsıcı soru şudur: Küresel güçlerin mülkiyetindeki platformlarda sadece birer “kiracı” mıyız, yoksa özgür ve açık kaynak ürünlerin gücüyle kendi dijital egemenliğimizi mi inşa ediyoruz?

Ezberler ve Gerçekler: Açık Kaynak Nedir, Ne Değildir?

Ülkemizde özgür ve açık kaynak yazılım felsefesi konusunda hâlâ ciddi bilgi eksikliği ve derin yanılgılar mevcuttur. Bu özgür ve bağımsız ürünlere karşı yıllardır sektöre pompalanan kasıtlı algılardan bazılarını, sahadaki gerçeklerle karşılaştıralım.

“Destek alamazsınız” Yanılgısı: Bağımsız ve özgür yazılım ekosistemleri sanılanın aksine sahipsiz değildir; arkasında dünya çapında devasa mühendislik toplulukları ve küresel teknoloji devleri yer almaktadır. Bu devlerin açık kaynak ürünlere sağladığı profesyonel destek, romantik bir tercihten veya yardımseverlikten değil; kendi ticari varlıklarını sürdürebilmek için mahkûm oldukları stratejik bir mecburiyetten doğar. Savunma, finans, telekomünikasyon ve kritik kamu altyapıları gibi sıfır hata toleranslı sektörler, bu mimarilerin kurumsal ölçekte nasıl kesintisiz ve güvenle sürdürülebildiğini zaten her gün sahada kanıtlamaktadır.
“Güvenli değildir” Yanılgısı: Gerçek güvenlik, arka planda ne çalıştırdığını bilmediğimiz kapalı kutuların ardına saklanmaktan değil; sayısız göz tarafından denetlenebilirlikten, şeffaflıktan ve mimari egemenlikten doğar. Modern siber savunma; kaynak kodu denetlenemeyen kapalı sistemlerin teknik, hukuki, jeopolitik ve tedarik zinciri risklerine teslim olmakla değil; şeffaf, denetlenebilir ve özgür mimariler üzerinde güven inşa etmekle güçlenir.
“Kurumsal değildir” Yanılgısı: Bu algı, kurumsallığı parlak bir logo ve fahiş lisans faturalarından ibaret sanan dar bir vizyonun ürünüdür. Gerçek kurumsallık yaygın bir markanın ambalajıyla değil; yüksek erişilebilirlik, sistem yedekliliği, denetlenebilirlik, otonom ve kesintisiz operasyon yeteneğiyle ölçülür. Sanılanın aksine, bugün tescilli yazılımların bayraktarlığını yapan dünya devi şirketler bile devasa bulut ve yapay zekâ altyapılarında mecburen özgür ve açık kaynak ürünleri kullanmaktadır; çünkü devasa ölçekteki bu yükü hatasız yönetmenin teknik açıdan alternatifi yoktur. Dünyanın en büyük teknoloji devlerinin bile kendi sistemlerini üzerinde inşa ettikleri ve "gerçek kurumsallığın evrensel standartlarını” belirleyen bu teknolojilere "kurumsal değil" demek, en hafif tabirle sektörel bir ezber ve stratejik körlüktür.

Yeni Cephe: Yapay Zekâ Bağımlılığı ve Dijital Kapitülasyonlar

Teknolojik bağımsızlık mücadelesi artık yalnızca veri merkezleri, sunucular, veri tabanları ve ağ altyapıları üzerinden yürümüyor. Önümüzde çok daha belirleyici ve stratejik bir cephe var: yapay zekâ.

Küresel teknoloji devlerinin sunduğu kapalı mimarili yapay zekâ modellerine yapısal olarak bağımlı hâle gelmek, gelecekte o yapıların sizin adınıza düşünmesine, karar vermesine ve hatta kendi dilinizi, kültürünüzü filtrelemesine izin vermektir. Başka bir ülkenin yapay zekâ modeline bağımlı olmak, modern dünyanın yeni nesil kapitülasyonudur. Bu sinsi bağımlılık bir kez tesis edildiğinde, kurumların kendi aklını ve teknolojisini üretme yeteneği kaybolur; nitelikli insan kaynağımız ve mühendislik kaslarımız zamanla körelerek kurumu yalnızca yabancı bir servisin çaresiz "tüketicisi" haline getirir. Kendi altyapısını kurma yeteneğini kaybetmiş ve bu harici sisteme tamamen hapsolan kurumlar, bir süre sonra tek taraflı dayatılan devasa maliyetler ve fahiş faturalara boyun eğmek zorunda kalır. Tüm bu finansal ve teknik esaretin ötesinde, olası bir jeopolitik krizde bu modellerin erişiminin tek bir tıklamayla kapatılabileceği gerçeği, artık bir komplo teorisi değil, masadaki en büyük ulusal güvenlik riskidir.

İşte tam bu yüzden, veriyi sadece saklayan değil; veriyi işleyip "akla ve stratejiye" dönüştüren Yerli Yapay Zekâ Veri Merkezleri kurmak hayati bir zorunluluktur. Kendi insanımızla, kendi topraklarımızda, tamamen kendi kontrolümüzdeki özgür ve açık mimariler üzerinde yerli yapay zekâ sistemlerini hayata geçirmek, yeni nesil dijital sınır güvenliğimizdir.

Lokasyon İllüzyonu ve Maskeli "Yerli" Bulut Dağıtıcıları

Madalyonun diğer yüzünde ise bizi daha büyük bir illüzyon karşılıyor. Küresel bulut devlerinin topraklarımızda devasa veri merkezleri inşa etmesiyle, sistemlerinin yerel bir uzantısını konumlandırması sonuç itibarıyla aynı kapıya çıkar. Çünkü asıl mesele verinin fiziksel olarak nerede durduğu değil; o veriyi işleyen mimarinin, mülkiyetin ve erişim anahtarlarının kimin kontrolünde olduğudur. Yabancı bir aklın ve altyapının sınırlarımız içine girmesini salt "verimiz ülkede kalıyor" diye yorumlamak stratejik miyopluktur.

Daha da vahimi, pazar payını kaybetmek istemeyen bazı yerel teknoloji şirketlerinin, küresel devlerden kiraladıkları altyapıları, kendi logolarıyla "yerli bir mimariymiş" gibi pazarlamasıdır. "Veriniz ülke sınırlarında kalıyor" vaadiyle sunulan bu hizmetlerin arka planında, kritik verilerimizin aslında yabancı devletlerin yasalarına tabi olan küresel havuzlarda işlendiği gerçeği örtbas edilmektedir. Bu durum, yerli teknoloji ekosistemini büyütebilecek sermayenin maskeli bir aracılık mekanizmasıyla doğrudan dışarıya akıtılması demektir.

Verinin coğrafi olarak hangi topraklarda durduğu, dijital egemenliğin yalnızca en temel ve başlangıç katmanıdır. Gerçek egemenlik; mülkiyet, denetlenebilirlik ve teknolojik otonomi katmanlarında kurulur.

Bugün küresel bulut devlerinin kurduğu model, veri girişini neredeyse ücretsiz kılan, ancak verinizi başka bir yere taşımak istediğinizde her bayt veri için adeta dev bir "dijital gümrük vergisine" bağlayan yapısal bir finansal esaret rejimidir. Girişin serbest, çıkışın ise sistem bağımlılıkları ve devasa maliyetler sebebiyle neredeyse imkânsız olduğu bu ekosistemlerde esaret derinleştikçe, fiyatı belirleyen artık siz olamazsınız.

Son günlerde bu küresel yapıların elçilerinin, ellerinde parlak sunumlarla kamu kurumlarımızın ve üniversitelerimizin kapılarını aşındırmaya başlaması tesadüf değildir. Masaya koydukları en cazip tuzak; "veri merkezi işletme maliyetlerini sıfırlama" ve "insan kaynağı dertlerinden kurtarma" vaadidir. Altyapı yönetmeyi bir yük olarak gösterip, kurumları kendi mühendislik hafızasından ve yeteneklerinden vazgeçmeye ikna eden bu pazarlama stratejisi, aslında kusursuz bir teslimiyet planıdır.

Geçmiş yüzyılların kapitülasyonları cephede kaybedilen savaşlar sonrası zorla imzalatılırdı; 21. yüzyılın teknolojik kapitülasyonları ise "operasyonel konfor" maskesi altında bugün masada, tamamen gönüllü olarak imzalanıyor.

Kamu Politikalarındaki Stratejik Körlük ve "Masaüstü" Hatası

Tüm bu stratejik söylemlere ve bilinen tehlikelere rağmen; bugün kamu kurumlarındaki veri merkezlerinde sanallaştırma platformlarından veri tabanlarına, yedekleme yazılımlarından siber güvenlik ürünlerine, e-posta sistemlerinden ağ servislerine kadar en kritik katmanlarda dışa bağımlı ve fahiş lisans maliyetli çözümler hâlâ baskın durumda kullanılmaktadır. Kamuda —vizyoner birkaç kurum dışında— bu yapısal esaret devam ettiği sürece, bilişim alanında gerçek bir bağımsızlıktan söz etmek imkânsızdır. Bu kısır döngü kırılmadıkça, milyarlarca dolarlık astronomik kaynakları yurt dışına akıtmaya devam edecek, kendi topraklarımızda küresel tekellerin peşinden sürüklenmekten kurtulamayacağız.

Üstelik bu makûs talihi yenmek adına geçmişte yapılan girişimler de çok büyük bir stratejik hataya kurban edilmiştir: Özgür ve açık kaynak dönüşümünü doğrudan son kullanıcının bilgisayarından başlatmak.

Ne zaman özgür ve açık kaynak göçü gündeme gelse, akıllara hemen geçmişteki yerli işletim sistemi denemeleri getirilerek hedef tahtasına son kullanıcılar konmaktadır. Dijital egemenlik vizyonunu sadece tek bir masaüstü dağıtım markasına indirgemek teknik açıdan verimsiz sonuçlar ürettiği gibi, dönüşümü bilgisayar ekranından başlatmak süreci başarısızlığa mahkûm eden tarihî bir hatadır. Kişisel alışkanlıklar ve eski uygulama bağımlılıkları nedeniyle bu tepeden inme yöntem, kurumlarda aşılmaz bir kullanıcı direnciyle karşılaşır. Teknik adaptasyonun yanlış yönetildiği bu başarısız denemeler, yetkinlik seviyesi düşük ortamlarda açık kaynak felsefesine karşı haksız ve kronik bir ön yargının kemikleşmesine de yol açmıştır. Oysa açık kaynak mimarisi; sunucu tarafında, siber güvenlik çözümlerinde, veri tabanlarında ve büyük ölçekli ağ servislerinde olgunluğunu dünyada fazlasıyla kanıtlamıştır.

Dijital egemenlik mücadelesinde son kullanıcının bilgisayar ekranına ya da sınıflardaki akıllı tahtalara yerli işletim sistemi taşımak, farkındalığı yükseltmek ve yerli yazılım kültürünü benimsetmek adına şüphesiz çok kıymetli ve vizyoner hamlelerdir. Ancak bu değerli adımların nihai bir zafere dönüşmesi ve kalıcı olarak taçlanması, sadece son kullanıcı ile bitirilen değil, veri merkezlerinden başlatılan büyük bir dönüşüme bağlıdır. Bu dönüşümde izlenmesi gereken, o kıymetli emekleri de koruyacak doğru sıra nettir: Önce veri merkezleri, sonra ağ servisleri, en son kullanıcı.

Ofis ve İşletim Sistemi Bağımlılığı Nasıl Aşılır?

Peki, son kullanıcının o çok konuşulan rutin ofis ürünleri ve işletim sistemi bağımlılığı nasıl aşılacaktır? Bu kronik bağımlılık, kullanıcıları tek tek ikna etmeye çalışarak ya da tepeden inme zorlamalarla aşılamaz. Çözüm; kurumsal ve ulusal ölçekte özgür altyapılar üzerinde inşa edilecek "Ulusal Çevrimiçi Ofis ve İş Birliği Platformları"dır.

Modern bilişim dünyası, son kullanıcının bilgisayarına yerel ve yüksek lisans bedelli yazılımlar yükleme devrini çoktan kapatmıştır. Veri merkezlerinin kalbinde kurulacak ve internet tarayıcısı üzerinden çalışacak ortak doküman düzenleme, kurumsal e-posta, anlık mesajlaşma ve güvenli bulut sistemleri sayesinde; kullanıcılar bilgisayarlarında hangi işletim sisteminin kurulu olduğunu bile fark etmeden tüm rutin işlerini güvenle yürütebilirler.

Bu stratejik yaklaşım; son kullanıcı üzerindeki teknik adaptasyon yükünü sıfırlarken, yabancı ofis yazılımlarına ödenen devasa lisans bedellerini de tek bir hamlede sonlandıracaktır.

Özgürlüğün Teknik Omurgası

Dijital egemenlik; kiralanabilecek, geçici aboneliklerle sürdürülebilecek veya yerelleştirme maskesiyle yabancı tekellere aracı kılınabilecek bir hizmet değildir. Gerçek bağımsızlık; sistem tarafında tamamen denetlenebilir, geliştirilebilir, sürdürülebilir ve kurumsal ölçekte yönetilebilir açık mimarilerle başlar.

Bu gerçekçi yaklaşım, her şeyi sıfırdan ve ham bir refleksle yeniden üretmek anlamına gelmez. Dünyada rüştünü ve yetkinliğini fazlasıyla kanıtlamış güçlü özgür ve açık kaynak çözümler zaten mevcuttur. Bugün akıllı telefonlardan küresel borsalara, internet sitelerinin %90'ından dünyanın en güçlü süper bilgisayarlarına, en gelişmiş yapay zekâ sistemlerinden uzaya gönderilen araçlara kadar tüm dijital dünyayı sessizce ayakta tutan Linux işletim sistemi ve bu işletim sistemi üzerinde açık kaynak ürünler, günümüz küresel bilişim altyapısının asıl omurgasını oluşturmaktadır.

Ancak sarsıcı bir gerçeği açıkça masaya koymak gerekir: Özgür ve açık kaynak, asla bir "bedava operasyon" anlamına gelmez. Tam tersine; o olgun mimariyi ayakta tutacak yetkin ve adanmış bir insan kaynağı, güçlü bir kurumsal dokümantasyon hafızası ve disiplinli bir operasyon kültürü talep eder. Dijital egemenliğin asıl bedeli; bütçeyi stratejik değer üretmeyen lisans ve abonelik giderlerine aktarmak değil, o kaynağı kendi insanımıza, kendi mühendislerimize ve kendi teknolojik geleceğimize yatırmaktır.

Bu stratejik insan kaynağının yetişeceği asıl memba ise şüphesiz üniversitelerimizdir. Ancak bugün yükseköğretimdeki bilişim bölümü müfredatları, büyük oranda küresel üreticilerin tescilli ürünlerini kullanmayı öğreten birer "araç teknisyenliği" düzeyine sıkışmış durumdadır. Dijital egemenliğin sarsılmaz bir mühendislik sütununa dayanması için, üniversitelerdeki bilgisayar, yazılım ve bilişim bölüm müfredatlarının acilen elden geçirilmesi şarttır. Genç beyinlerimizi tescilli teknolojilerin sadık tüketicileri olarak değil; özgür sistem mimarilerini kuran, büyük veri merkezlerini bizzat yöneten ve çekirdek katmanında teknoloji üreten lider kadrolar olarak yetiştirmek, bu bağımsızlık savaşının akademideki en kritik cephesidir.

Hedeflenen bu büyük dönüşüm, sadece üniversite müfredatlarının güncellenmesiyle de sınırlı kalamaz; mesleki ve teknik liselerden başlayarak yükseköğretime uzanan tüm eğitim zincirinin sahaya entegre edilmesi şarttır. Esasen mevcut tablo, akademisyenlerimizin şahsi bir tercihi değil; onları adeta sadece makale ve yayın üretme döngüsüne hapseden akademik yükselme ve performans kriterlerinin kaçınılmaz bir sonucudur. Bu kısır döngüyü kırmak adına; akademisyenlerin o kıymetli teorik birikimlerini sahaya taşıyarak bizzat yaşayan projelerin içinde yer almaları, akademik atama ve ödüllendirme mekanizmalarında somut birer başarı kriteri olarak kabul edilmeli ve güçlü teşviklerle desteklenmelidir.

Bilişim odaklı teknik liselerimiz ve üniversitelerimiz; tescilli yabancı yazılımların operatörlüğünü veya araç teknisyenliğini yapan pasif kadrolar değil; özgür ve açık kaynak kodlu sistemlerin mutfağında yetişen, o altyapıyı tabandan tavana bizzat kuran, yöneten ve geliştiren asıl uygulayıcı ve kurucu güçleri üretmelidir. Şüphesiz bu kurucu gücün filizlenebilmesi; eğitim kurumlarımızın ihtiyaç duyduğu modern laboratuvar altyapılarının, sunucularının, gelişmiş teknolojik ekipmanın ve Ar-Ge bütçelerinin eksiksiz şekilde seferber edilmesine bağlıdır. Eğitim ve akademik üretkenliği sadece teorik yapılarla sınırlı tutmayıp; katma değerli, piyasa koşullarında somut çıktılar sunan ve kelimenin tam anlamıyla "eli hamurun içinde olan" bir dinamizme taşımak zorundayız. Ancak bu sayede, teknik liselerden akademinin zirvesine kadar sahadaki gerçek ihtiyaçları ve dinamikleri yakından deneyimleyen, sektörün aradığı o nitelikli insan kaynağını bizzat yetiştirebilecek güçlü bir rehber kadro yapısı kurabiliriz.

Doğru kurulduğunda bu mimari bize şunları sağlar:

Mimari Bağımsızlık: Küresel üreticilerin keyfi ve tek taraflı lisanslama modellerine mahkûm kalmamak.
Veri ve Akıl Egemenliği: Kritik verinin ve yapay zekâ aklının tamamen yerli ve millî sınırlar içinde kalması.
Taşınabilirlik: Altyapıyı ve veriyi, hiçbir küresel gücün finansal, hukuki veya teknik ambargosuna takılmadan özgürce yönetebilme esnekliği.

Tescilli yazılım lisansları ve maskeli küresel bulut bağımlılıkları çoğu zaman teknik bir zorunluluk değil; eski alışkanlıkların, konfor alanlarının, yapay risk algılarının ve içeride nitelikli yetkinlik geliştirmeme tercihinin konforlu bir sonucudur. Oysa açık kaynak ekosistemi, yalnızca tescilli yapılara bir alternatif değil; stratejik bağımsızlığın teknik omurgasıdır.

Kuşkusuz bu bağımsızlık mücadelesi sadece yazılım katmanıyla da sınırlı kalamaz. Gerçek ve sarsılmaz bir egemenlik, açık kaynak felsefesinin işlemci tasarımlarından sunucu mimarilerine kadar donanım katmanına da nüfuz etmesini zorunlu kılar. Yazılımdaki özgürlüğü, yerli ve açık donanım mimarileriyle bütünleştiremediğimiz sürece siber sınırlarımız her zaman fiziksel bir ambargo tehdidine açık kalacaktır.

Sizce bu büyük dönüşümün önündeki asıl engel nedir: Teknik yetersizlik mi, kurumsal alışkanlıkların konfor alanı mı, yoksa yönetilemeyen yapay risk algısı mı?

Unutmayalım:

Özgür ve açık kaynak göçü bir “Masaüstü Projesi” değil, bir “Altyapı Stratejisi”dir.
Kaynak koduna sahip olamayan, dijital kaderine de sahip olamaz.
Gerçek Millî Teknoloji Hamlesi, dijital omurgayı sistem tarafında özgürleştirmek"

Araştırma: Manyetik dalgalarla sigara bırakılabilir 28.05.2026 Diken

Bilim insanlarına göre mıknatısla verilen elektromanyetik dalgalar sigara bağımlılarına yardımcı olabilir.

The post Araştırma: Manyetik dalgalarla sigara bırakılabilir appeared first on #site_linkat 28.05.2026 .

Apple'ın iPhone 17e modellerinde kullanılan kritik çip teknolojilerini, İsrail ordusunun siber istihbarat birimlerinden ayrılan uzmanların geliştirdiği ortaya çıktı.

• İsrail İstihbaratı Apple'ın Kalbinde

Ortaya atılan çarpıcı iddialara göre, Apple'ın iPhone 17e modelinde yer alan 5G modemi C1X ve Wi-Fi standartlarını yöneten N1 kablosuz çipi doğrudan İsrail'de tasarlandı. Sürecin arka planında ise Apple'ın sessiz sedasız bünyesine kattığı yapay zeka şirketi Q.ai bulunuyor.

Şirketin kurucuları Aviad Maizels, Yonatan Wexler ve Avi Barliya'nın geçmişleri ise adeta bir istihbarat dosyasını andırıyor. Bu isimlerin, kitlesel gözetim ve ofansif siber silahlar geliştiren İsrail ordusuna bağlı meşhur Birim 8200 ve Birim 81'in eski komutanları olduğu belirtiliyor. Daha da vahimi, bu ekibin dünyaca ünlü "Pegasus" casus yazılımını üreten ve kayıt dışı telefon hackleme operasyonları yürüten kadrodan geldiği öne sürülüyor.

• Niyetinizi Bile Okuyacak Kapasitede

Geliştirilen bu yeni çip teknolojisinin standart bir işlemciden çok daha fazlası olduğu iddia ediliyor. Patentli teknolojinin sunduğu kapasite adeta kan dondurucu:

1. Fısıltıları ve anlık duygu durumunu analiz etme,
2. Kullanıcının kalp ritmini anlık olarak takip etme,
3. Yüz kaslarındaki mikro hareketleri algılama,
4. Daha kelimeler ağızdan çıkmadan, sadece "niyetlenilen" kelimeleri bile tespit edebilme.

• Lübnan'daki Patlamalar Sonrası Büyük Endişe

Geçtiğimiz dönemde Lübnan'da çağrı cihazlarının eş zamanlı olarak patlatılmasıyla binlerce insanın sakat kalmasına yol açan İsrail'in, şimdi de küresel teknoloji devleri eliyle doğrudan hayatımızın merkezine, cebimize sızdığı belirtiliyor. Onlarca siber operasyon uzmanını bünyesine katan Apple'ın bu hamlesi, teknoloji dünyasında "Güvenlik mi, tam teşekküllü bir gözetim mi?" tartışmalarının fitilini ateşledi.

Tüm bu dehşet verici iddiaların ardından akıllarda tek ve ürpertici bir soru yankılanıyor: "iPhone'un içinde Mossad varken, siz mi o cihazı kullanıyorsunuz, yoksa o mu sizi?"

Kaynak: Uyanış360

Tüm dünyayı hızla etkisi altına alan yapay zeka teknolojisine yönelik küresel endişelere, Katolik dünyasının ruhani lideri Papa 14. Leo da katıldı. Geliştiricilere ve dünya hükümetlerine hitaben hazırlanan, uyarı ve çağrı niteliği taşıyan 43 bin kelimelik "Muhteşem İnsanlık" adlı dev genelge kamuoyuyla paylaşıldı.

Genelgede, kontrolsüz büyümenin getireceği güvenlik krizlerinin altını çizen Papa Leo, yapay zeka sistemlerinin gelişim hızının yavaşlatılması gerektiğini savundu. Bu teknolojinin dezenformasyonu yaydığını ve toplumsal çatışmaları körüklediğini belirten ruhani lider, dünyanın sonu gelmez bir savaşa sürüklenme riski taşıdığına dair çarpıcı uyarılarda bulundu.

İran Savaşı'na yönelik eleştirileri nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump'ın da hedefi haline gelen Amerikalı Papa Leo, teknoloji devlerine yönelik net taleplerini sıraladı. Yapay zekanın sadece şirketlerin kâr hırsına terk edilemeyeceğini belirten Papa'nın öncelikli talepleri şunlar oldu:

1. Veri mülkiyetinin yalnızca özel sektörün tekeline bırakılmaması,
2. Sistemleri geliştiren ve besleyen işçilerin haklarının korunması,
3. Çocukların yapay zeka teknolojisinden uzak tutulması,
4. Askeri alanlardaki kullanıma sınır getirilmesi ve ölümcül kararların otonom sistemlere devredilmesinin yasaklanması.

• "Yeni Bir Kölelik Formu" ve Tarihi Özür

Dünya liderlerinin yapay zekanın yönü hakkında artık hayati sorularla yüzleşmesi gerektiğini ifade eden Papa Leo, donanım üretimindeki emek sömürüsüne de geniş yer ayırdı. Akıllı telefon gibi cihazları üreten işçilerin "yeni kölelik formlarına" maruz kaldığını ve çocukların tehlikeli şartlarda çalıştırılarak bilgi akışı uğruna bedenlerinin zarar gördüğünü belirtti.

Sanayi Devrimi döneminde işçi haklarını savunan Papa 13. Leo’nun 1891 tarihli ünlü genelgesine atıfta bulunan Papa 14. Leo, geçmişle de yüzleşti. Katolik Kilisesi’nin transatlantik köleliği 19. yüzyıla kadar güçlü bir şekilde kınamakta geç kaldığını kabul eden Papa, bu gecikme nedeniyle kilise adına resmen özür dilediğini ilan etti.

Dijital manipülasyonun geldiği nokta, bu kez Güney Kore’de büyük bir skandalı ortaya çıkardı.

Tanınmış oyuncu Kim Soo-hyun hakkında dolaşıma sokulan mesajlaşma ve ses kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı, yapay zekâ teknolojisi kullanılarak üretildiği belirlendi.

Sahte içeriklerin hem kamuoyunu yanılttığı hem de oyuncunun kariyerine ağır darbe vurduğu ifade edildi.

• Polis soruşturması gerçeği ortaya çıkardı

Güney Kore’de yayın yapan JoongAng Daily’nin aktardığına göre, polis ekipleri YouTube’da içerik üreten Kim Se-eui tarafından paylaşılan materyallere ilişkin inceleme başlattı. Soruşturmada, Kim Soo-hyun’un başka bir oyuncuyla reşit olmadığı dönemde ilişki yaşadığı iddiasına dayanak gösterilen mesaj ve ses kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı tespit edildi.

• Mesajlar ve ses kayıtları yapay zekâ ürünü çıktı

Yapılan teknik incelemelerde, söz konusu içeriklerde isimlerin değiştirilerek Kim Soo-hyun’a atfedildiği, ses kayıtlarının ise yapay zekâ kullanılarak üretildiği ortaya konuldu. Polis, bu materyallerin gerçek gibi sunulmasına rağmen tamamen manipülasyon ürünü olduğunu değerlendirdi.

• Yanlış bilgiyle ekonomik kazanç iddiası

Soruşturma kapsamında, içerikleri paylaşan kişinin sahte olduğunu bilmesine rağmen YouTube gelirleri ve ekonomik kazanç amacıyla yaydığı ifade edildi. Bu durumun, oyuncunun sosyal itibarını zedelediği ve profesyonel kariyerini ciddi şekilde etkilediği belirtildi.

• Savcılıktan tutuklama talebi

Savcılık, sahte içerikleri üreten ve yayan kişi hakkında yasa dışı görüntü ve içerik üretimi suçlamasıyla tutuklama talebinde bulundu. Mahkemenin ise önümüzdeki hafta kararını açıklaması bekleniyor.

Uzay görevlerinde en verimli ve ekonomik rotayı bulmak, astronomik maliyetler nedeniyle hayati bir önem taşıyor. Portekiz'deki Coimbra Üniversitesi ve Brezilya'daki Sao Paulo Üniversitesi'nden araştırmacıların liderliğindeki uluslararası bir ekip, Ay yolculuklarını çok daha ucuz hale getirecek yeni bir yöntem geliştirdi.

Bilim insanları, karmaşık modelleri hızlandıran özel bir matematiksel teori sayesinde tam 30 milyon farklı rotanın simülasyonunu yaptı. Astrodynamics dergisinde yayımlanan çalışmada, daha önce fark edilmeyen ve yer çekimi kuvvetinden maksimum düzeyde yararlanan gizli bir yörünge hattı tespit edildi.

• Yer çekimini ters köşe yapan rota

Uzay araçları seyahat ederken yakıtı sürekli kullanmak yerine, maliyetsiz bir itme gücü sağlayan gezegenlerin ve uyduların yer çekimi kuvvetinden yararlanıyor. Araştırmacılar, Ay'a giden geleneksel yollarda Dünya'ya en yakın olan yörünge dallarını seçmek yerine, bu yörüngeye tam ters taraftan girmenin çok daha avantajlı olduğunu keşfetti.

Bu ters açı, uzay aracının yer çekiminden çok daha fazla bedava enerji almasını sağlıyor. Keşfedilen bu yeni rota, şimdiye kadar bilinen en ucuz rotaya kıyasla saniyede 58,80 metre daha az yakıt tüketimi sunuyor. Uzay taşımacılığında bu küçük gibi görünen tasarruf, pratikte milyonlarca dolarlık bütçenin cepte kalması anlamına geliyor.

• Kesintisiz iletişim avantajı

Yeni rotanın uzay ajanslarına sunduğu tek avantaj maddi tasarrufla sınırlı değil. Ay'ın arkasına geçen uzay araçları, Dünya ile doğrudan görüş hattını kaybettiği için iletişim kesintileri yaşıyor; nitekim NASA'nın Artemis 2 görevi tasarımlarında da bu sorunla karşılaşılmıştı.

Bilim insanları, önerdikleri bu yeni yörüngenin konumlanma açısı sayesinde Dünya ile olan telsiz ve veri iletişiminin hiçbir aşamada kopmayacağını belirtiyor. Uzmanlar, şu anki modellemede sadece Dünya ve Ay'ın yer çekimini hesapladıklarını, gelecekte Güneş'in çekim gücünü de denkleme dahil ederek çok daha ucuz ve verimli gizli yollar bulabileceklerini vurguluyor.

YERLİ AKILLI TELEFONLA BAŞLAYAN YENİ BİR DÖNEM

Stratejik hamlenin merkezinde tamamen yerli imkanlarla üretilecek akıllı telefonlar yer alıyor.

Proje, Türkiye’nin sivil haberleşme teknolojilerinde dışa bağımlılığını en aza indirerek küresel arenada rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

SAVUNMA SANAYİİ DENEYİMİ YERLİ AKILLI TELEFONA AKTARILIYOR

ASELSAN’ın savunma sanayiindeki yüksek teknoloji birikimi, artık sivil cihazlara taşınıyor. Bu uzmanlık, yerli akıllı telefonların sadece bir iletişim aracı değil, aynı zamanda yüksek dayanıklılık ve performans sunan birer mühendislik harikası olmasını sağlayacak.

DİJİTAL VATAN GÜVENLİĞİ: YERLİ AKILLI TELEFONUN TEMELİ

Güvenli iletişimin bir siber güvenlik meselesi haline geldiği dünyamızda, yerli akıllı telefonlar "Dijital Vatan" güvenliğini pekiştirecek. ASELSAN’ın emniyet teşkilatları için geliştirdiği kritik sistemlerdeki tecrübe, telefonların güvenlik katmanlarında hayat buluyor.

TÜRK TELEKOM’UN İNOVASYON GÜCÜYLE ŞEKİLLENEN CİHAZLAR

Türk Telekom iştirakleri Argela ve Netsia, 70’ten fazla uluslararası patentle bu projeye teknolojik güç katıyor. Yerli akıllı telefonlar, bu patentli inovasyonların birleştiği bir merkez olarak tasarlanacak.

YAZILIMDA TAM BAĞIMSIZLIK: YERLİ AKILLI TELEFONUN GÜCÜ

Proje, sadece donanımla sınırlı kalmıyor; işletim sistemi ve yazılım çözümleriyle de tam bağımsızlığı hedefliyor. Yerli mühendislerin elinden çıkan yazılım altyapısı, yerli akıllı telefonların kullanıcı deneyimini zirveye taşıyacak.

KÜRESEL BAŞARIDAN YERLİ AKILLI TELEFONA: OPEN RAN TEKNOLOJİSİ

Türk mühendislerin geliştirdiği ve dünya genelinde kullanılan Open RAN, RIC ve SEBA teknolojileri, şimdi yerli akıllı telefonların haberleşme mimarisine entegre edilecek. Bu özellikler cihazların dünyayla en hızlı ve en güvenli şekilde iletişim kurmasını sağlayacak.

YERLİ AKILLI TELEFON: DONANIMDA SAVUNMA HASSASİYETİ

ASELSAN'ın bugüne kadar sahaya sunduğu 1 milyondan fazla haberleşme sistemi, yerli akıllı telefonların üretim standartları için bir referans noktası oluşturuyor.

Cihazlar, savunma sanayii disipliniyle üretilecek.

YERLİ AKILLI TELEFON İLE DİJİTAL GELECEKTE MİLLİ MÜHÜR

Türk Telekom ve ASELSAN’ın bu tarihi iş birliği, Türkiye’yi küresel teknoloji liginde üst sıralara taşımayı vadediyor.

Yerli akıllı telefonlar, yarının dijital dünyasında Türkiye'nin imzasını taşıyacak olan yeni nesil cihazlar olarak sahne alıyor.

Covid-19 bulaşmasını önleme potansiyeline sahip yeni antiviral ilaç ensitrelvir, klinik deneylerde başarılı sonuçlar verdi. FDA kararı bekleniyor.

Science Alert sitesinde yer alan habere göre, Avustralya'nın Kincumber bölgesinde sıradan bir peyzaj projesi, paleontoloji dünyasını heyecanlandıran tarihi bir keşfe dönüştü. Emekli tavuk çiftçisi Mihail Mihailidis, bahçesine bir istinat duvarı örmek amacıyla yerel bir taş ocağından kumtaşı bloğu satın aldı. Ancak taşı ters çevirdiğinde, kayanın üzerinde omurgası, uzuvları ve gövdesi belirgin olan antik bir canlının iziyle karşılaştı.

Mihailidis ailesi tarafından yıllar önce Avustralya Müzesi'ne bağışlanan taşın üzerindeki kalıntılar, 2023 yılında bilim insanları tarafından resmi olarak incelendi. Yüz milyonlarca yıl önce yaşamış ve temnospondil olarak bilinen gruba ait soyu tükenmiş nadir bir amfibi olan bu canlıya Arenaerpeton supinatus adı verildi.

New South Wales Üniversitesi ve Avustralya Müzesi'nden paleontolog Lachlan Hart, canlının fiziksel yapısını şu sözlerle anlattı:

"Arenaerpeton yüzeysel olarak modern Çin dev semenderine çok benziyor, özellikle de başının şekliyle. Ancak kaburgalarının boyutundan ve fosil üzerinde korunan yumuşak doku hatlarından, yaşayan torunlarından çok daha iri yapılı olduğunu görebiliyoruz. Ayrıca ağzının tavanında bulunan köpek dişine benzer bir çift fildişi de dahil olmak üzere oldukça korkunç dişleri vardı."

"SON 30 YILIN EN ÖNEMLİ FOSİLLERİNDEN BİRİ"

Fosilin kumtaşı içinde bu kadar iyi korunmuş olması bilim insanları için ayrı bir önem taşıyor. Kumtaşı genellikle oksijen açısından zengin ve dinamik ortamlarda oluştuğu için, canlı bedenleri bu süreçte hızla parçalanarak yok oluyor. Çoğu durumda sadece kemik, diş veya iz gibi parçalar fosilleşebilirken, Arenaerpeton'un iskeletinin neredeyse eksiksiz olması ve yumuşak doku izlerini barındırması onu eşsiz kılıyor.

New South Wales Üniversitesi'nden paleontolog Matthew McCurry, keşfin bölgesel önemine dikkat çekerek durumu şu şekilde özetledi:

"Bu, New South Wales'te son 30 yılda bulunan en önemli fosillerden biri, bu yüzden onu resmi olarak tanımlamak heyecan verici. Avustralya'nın fosil mirasının önemli bir parçasını temsil ediyor."

Araştırmacılar, Arenaerpeton'un leş yiyicilerin yaşayamayacağı kadar soğuk veya oksijensiz dip sularına sahip sakin bir su ortamında öldüğünü tahmin ediyor. Düşük oksijen seviyesi sayesinde çürüme süreci yavaşladı ve hayvanın bedeni parçalanmadan önce etrafındaki tortu tarafından mühürlendi.

Paleontolog Hart, bu nadir korunma durumunun önemini şu ifadelerle vurguladı:

"Baş ve gövdenin hala birbirine bağlı olduğu iskeletlere çok sık rastlamıyoruz ve yumuşak dokunun korunması bundan bile daha nadir görülen bir durum."

"BOYUTLARININ BÜYÜMESİ HAYATTA KALMALARINA YARDIMCI OLDU"

Canlının geçmişi, dinozorların hakimiyet kurmasından öncesine, yaklaşık 240 milyon yıl önceki Triyas dönemine uzanıyor. Bu dönemde Avustralya, Gondvana süper kıtasının bir parçasıydı ve bugünkünden daha güneyde yer alıyordu. Günümüzde Sidney Havzası olarak bilinen bölgedeki tatlı su nehirlerinde yaşayan Arenaerpeton'un, korkutucu dişleriyle balık avladığı düşünülüyor. Kuyruğu eksik olan örneğin tam uzunluğunun yaklaşık 1,2 metre olduğu tahmin ediliyor.

TEKNOFEST'ten yapılan açıklamaya göre, geçen yıl İstanbul'da ilk kez düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan, yoğun bir katılımla gerçekleştirilmişti.

Dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST kapsamındaki etkinlik, yerli ve milli deniz araçlarından su altı teknolojilerine uzanan zengin içeriği ve yarışmalarıyla öne çıkıyor.

Bu yıl 20-23 Ağustos'ta Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) ana yürütücülüğünde, Gölcük Tersanesi Komutanlığı ev sahipliğinde gerçekleştirilecek TEKNOFEST Mavi Vatan, Türkiye'nin denizcilikteki gücünü ve ileri teknoloji kabiliyetini genç nesillerle buluşturarak, yerli ve milli teknolojiler etrafında güçlü bir gelecek vizyonu inşa etmeyi amaçlıyor.

Etkinlikte, İnsansız Su Altı Sistemleri Yarışması, Su Altı Roket Yarışması ve İnsansız Deniz Aracı Yarışmasıyla genç zihinler hayallerini teknolojiye dönüştürecek. Genç mühendis adayları ve girişimciler, geliştirdikleri projelerle aynı zamanda Türkiye'nin denizlerdeki yarınlarına yön verecek. Etkinlik boyunca TEKNOFEST paydaş kurumları da stant alanlarında yer alarak hem faaliyetlerini tanıtacak hem de ziyaretçilerle etkileşimde bulunacak.

TEKNOFEST Mavi Vatan'da, donanmanın önemli gemilerinin gezilebileceği sergiler, sanal gerçeklik gözlükleriyle deneyimlenebilecek sanal gerçeklik oyun alanları, denizcilik kültürünü yaşatmayı amaçlayan yarışmalar, ziyaretçiler için hatıra fotoğrafı çektirebileceği özel alanlar, SAT ve SAS Komutanlığı personeli tarafından gerçekleştirilecek gösteriler, denizcilik tarihini yansıtan deneyim alanları, çeşitli konferans ve sergilerin olacağı birçok etkinlik yer alacak.

Türk savunma ve havacılık sanayisinin önemli projelerinden HÜRJET için kritik bir adım daha atıldı. GE Aerospace ile TUSAŞ arasında imzalanan yeni anlaşma, jet eğitim uçağının motor tedariki ve teknik altyapısında süreklilik sağlayarak programın uluslararası rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

HÜRJET İÇİN STRATEJİK MOTOR ANLAŞMASI
GE Aerospace ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii arasında imzalanan anlaşma kapsamında, HÜRJET uçaklarına F404 motorları tedarik edilecek. Anlaşma, programın uzun vadeli gelişimi açısından stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

PROGRAMIN GELECEĞİNE TEKNİK GÜVENCE
İmzalanan mutabakat, HÜRJET programının operasyonel kabiliyetlerini artırırken, gelecekte geliştirilecek yeni varyantlar için de teknik altyapının güçlendirilmesini amaçlıyor. Anlaşma aynı zamanda bakım, destek ve sürdürülebilirlik süreçlerini de kapsıyor.

F404 MOTORU KÜRESEL KULLANIMDA
HÜRJET’e güç verecek GE F404 turbofan motor, dünya genelinde birçok ülke tarafından kullanılan ve yüksek güvenilirliğiyle bilinen bir itki sistemi olarak öne çıkıyor. 16 ülkenin envanterinde yer alan motor, farklı muharip ve eğitim uçaklarında aktif olarak kullanılıyor.

“KRİTİK BİR DÖNÜM NOKTASI”
TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, anlaşmanın HÜRJET için önemli bir eşik olduğunu belirterek GE Aerospace ile süregelen iş birliğinin, programın başarısına katkı sağladığını ifade etti. Demiroğlu, HÜRJET’in modern eğitim ve operasyonel ihtiyaçlara uygun şekilde geliştirildiğini vurguladı.

GE AEROSPACE’TEN GÜVEN VURGUSU
Rita Flaherty ise TUSAŞ ile yapılan iş birliğinden memnuniyet duyduklarını belirterek, HÜRJET programının küresel ölçekte artan ivmesine dikkat çekti. Flaherty, Türkiye’nin savunma sanayi ekosistemindeki yükselişine katkı sağlamaktan gurur duyduklarını söyledi.

KÜRESEL REKABET GÜCÜ ARTACAK
Gelişmiş aviyonik sistemler ve yüksek performans özellikleriyle tasarlanan HÜRJET, modern hava kuvvetlerinin eğitim ihtiyaçlarına yanıt vermeyi hedefliyor. Yeni motor anlaşmasıyla birlikte platformun uluslararası pazardaki rekabet gücünün daha da artması bekleniyor.

40 YILLIK STRATEJİK ORTAKLIK
TEI üzerinden temelleri 1985 yılına uzanan Türkiye–GE Aerospace iş birliği, HÜRJET ve KAAN gibi projelerle daha da genişliyor. F404 ve F110 motorları üzerinden yürüyen bu ortaklık, iki ülke arasındaki savunma sanayii bağlarını güçlendiriyor.

Apple, 2027 yılının Eylül ayında piyasaya süreceği 20. yıl dönümü iPhone modeli için hazırlıklarını tüm hızıyla sürdürüyor.

Çerçevesiz ve tuşsuz tasarımıyla akıllı telefon dünyasında ses getirecek bu modelin, "Glasswing" kod adıyla geliştirildiği sızdırıldı.

• TUŞSUZ TASARIM MÜHENDİSLİK TESTLERİNİ GEÇTİ

Mekanik hareketli parçaları olmayan katı hal tuş teknolojisi, zorlu sıcaklık koşulları ve eldivenli kullanım gibi testleri başarıyla tamamladı.

Bu yeni tuşların, ultra düşük güç tüketimli özel bir çip sayesinde telefon kapalıyken bile basınca duyarlı olarak çalışmaya devam edeceği belirtiliyor.

• DÖRT TARAFI KAVİSLİ ŞELALE EKRAN

Geleneksel ekran çerçevelerini tamamen ortadan kaldıran yeni model, dört kenarından aşağı doğru akan kavisli bir şelale tasarımla kullanıcıların karşısına çıkacak.

Sıfırdan yeniden tasarlanan iOS 26'nın Liquid Glass arayüzü de bu devrimsel ekran geometrisiyle kusursuz bir uyum içinde çalışacak.

• EKRAN ALTI KAMERA VE YENİ TEKNOLOJİLER

Telefonun kusursuz görünümünü bozmamak adına Face ID sensörleri ve selfie kamerası tamamen ekranın altına taşınacak.

Ayrıca bu çok özel modelde tandem OLED panel, ters kablosuz şarj desteği ve çok daha dayanıklı bir Seramik Kalkan kaplama camının yer alacağı ifade ediliyor.

ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Yapay Zeka Standartları ve İnovasyon Merkezi (CAISI) konuya ilişkin açıklama yaptı.

Açıklamada, Google DeepMind, Microsoft ve xAI ile yeni anlaşmalar yapıldığına işaret edilerek, CAISI'nın genişletilmiş sektör işbirlikleri aracılığıyla en uç yapay zeka yeteneklerini daha iyi değerlendirmek ve yapay zeka güvenliğini geliştirmek amacıyla dağıtım öncesi değerlendirmeler ve hedefli araştırmalar yürüteceği vurgulandı.

CAISI'nın sınır yapay zeka geliştiricileriyle yaptığı anlaşmaların yapay zeka modellerinin kamuya sunulmadan önce değerlendirilmesini mümkün kıldığına değinilen açıklamada, merkezin bugüne kadar henüz yayımlanmamış son teknoloji modeller dahil 40'tan fazla değerlendirmeyi tamamladığı bildirildi.

Açıklamada, geliştiricilerin ulusal güvenlikle ilgili yetenek ve risklerin kapsamlı şekilde değerlendirilmesi için sıklıkla güvenlik önlemleri azaltılmış veya kaldırılmış modelleri CAISI'ya sunduğu belirtildi.

CAISI Direktörü Chris Fall, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bağımsız ve titiz ölçüm bilimi, en uç yapay zekayı ve bunun ulusal güvenlik üzerindeki etkilerini anlamak için esastır. Bu genişletilmiş sektör işbirlikleri, kritik bir anda kamu yararına çalışmalarımızı ölçeklendirmemize yardımcı oluyor." ifadelerini kullandı.

San Francisco'daki mahkemede görülen davada jüri, Musk'ın özellikle platformdaki sahte hesap oranlarına ilişkin yaptığı açıklamaların federal yasaları ihlal ettiğine karar verdi.

ABD'den yaptırım altındaki İran petrolüne izin!
ABD'den yaptırım altındaki İran petrolüne izin!
Kararda, Musk'ın "bot" hesap iddiaları nedeniyle Twitter hisselerinde "yapay değer kaybı" yaşandığı belirtildi.

Öte yandan jüri, Musk'ın Twitter yatırımcılarını dolandırmak amacıyla genel bir "suç şeması" yürüttüğü yönündeki iddiaları ise yerinde bulmadı.

Elon Musk, 14 Nisan 2022'de ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) yaptığı bildirimde, Twitter'ın tamamı için hisse başına 54,2 dolarlık teklifte bulunmuştu.

Şirketten 25 Nisan 2022'de yapılan açıklamada, satışa yönelik anlaşmanın sağlandığı bildirilmişti.

Ancak Musk, 13 Mayıs 2022'de Twitter'ı yaklaşık 44 milyar dolara satın alma anlaşmasının, "spam ve sahte hesapların toplam kullanıcıların yüzde 5'inden azını oluşturmasına yönelik hesaplamaların detayları beklendiği" gerekçesiyle geçici olarak askıya alındığını duyurmuştu.

Anlaşmanın askıya alınmasının ardından Twitter hisselerinde düşüş yaşanmıştı.

Aynı yıl Musk'ın Twitter'ı satın alma sürecindeki açıklamaları nedeniyle dava açılmıştı.

Çin, ülkenin kuzeyindeki Shanxi eyaletinde bulunan Taiyuan Uydu Fırlatma Merkezi’nden uzaya bir uzaktan algılama uydusu gönderdi.

Dün yerel saatle 21.22’de modifiye edilmiş “Uzun Yürüyüş-6” taşıyıcı roketiyle fırlatılan “Yaogan-50 02” uydusu, planlanan yörüngesine başarıyla yerleştirildi.

UYDUNUN GÖREV ALANLARI

Yetkililer, uydunun başta arazi taramaları ve ürün verim tahminleri olmak üzere, afet önleme ve yardım çalışmalarında da kullanılacağını açıkladı. Bu sayede tarım ve doğal afet yönetimi gibi kritik alanlarda veri toplamak mümkün olacak.

UZUN YÜRÜYÜŞ SERİSİNDE 633. GÖREV

Fırlatma, Çin’in “Uzun Yürüyüş” taşıyıcı roket serisinin 633’üncü görevini oluşturuyor. Yetkililer, bu serinin ülkedeki uzay teknolojisi ve uzaktan algılama projeleri için kritik bir altyapı sağladığını belirtiyor.

Bu yeni uyduyla birlikte Çin’in uzay programı, hem bilimsel araştırma hem de kamu güvenliği alanında önemli bir adım daha atmış oldu.

ABD, İsrail ve İran üçgeninde tırmanan gerilim, sosyal medyada yapay zeka destekli propaganda savaşlarına dönüştü.

Yaşanan bilgi kirliliğinin önüne geçmek isteyen X yönetimi, platform kurallarını gözden geçirerek sertleştirme kararı aldı.

ETİKET KULLANMAYANLARA AĞIR YAPTIRIM

Yeni kurallara göre, savaşla ilgili yapay zeka destekli görsel veya video paylaşan hesapların, "Yapay Zeka" etiketini kullanması zorunlu kılındı.

Bu etiketi kullanmadan paylaşım yapanlar, tespit edildikleri anda 90 gün boyunca gelir paylaşımı programından çıkarılacak.

İHLALLERİ TOPLULUK NOTLARI BELİRLEYECEK

Kuralları ihlal etmeye ısrarla devam eden hesaplara uygulanacak yaptırımlar, gelir programının tamamen iptal edilmesine kadar gidebilecek.

Platform üzerindeki bu içeriklerin tespit edilmesinde temel kriter olarak topluluk notları baz alınacak.

YENİ ÖZELLİK HAFTA BAŞINDA SUNULMUŞTU

X yönetimi, kullanıcıların sahte içerikleri kolayca ayırt edebilmesi amacıyla "Yapay Zeka Üretimi" etiketini hafta başında kullanıma açmıştı.

Kullanıcılar, içerik oluşturma ekranında yer alan bayrak simgesine dokunarak bu etiketleri paylaşımlarına hızlıca ekleyebiliyor.

İsrail’de görev yapan CNN Türk ekibinin gözaltına alınmasının ardından yaşananlara ilişkin yeni detaylar ortaya çıktı. Tel Aviv’de canlı yayın yaptığı sırada İsrail güvenlik güçleri tarafından gözaltına alınan muhabir Emrah Çakmak, yaklaşık 9 saat süren sorgu sırasında cep telefonunun rızası dışında açıldığını açıkladı.

Uluslararası ve yerel medya kaynaklarına yansıyan bilgilere göre Çakmak ve kameraman Halil Kahraman, İran-İsrail gerilmesine ilişkin gelişmeleri sahadan aktarırken güvenlik güçlerinin müdahalesiyle yayından alındı ve gözaltına götürüldü. Gazetecilerin telefonlarına da el konulduğu bildirildi.

“Şifremi paylaşmadım”
Serbest bırakıldıktan sonra konuşan Çakmak, sorgu sırasında iPhone’una erişildiğini belirterek, şifresini yetkililerle paylaşmadığını ifade etti. Gazeteci, telefonunun kendisinden önce açıldığını fark ettiğini söyledi.

Bu iddia, gözaltı süreçlerinde dijital cihazların güvenliği ve gazetecilerin kişisel verilerinin korunması konusunu yeniden tartışmaya açtı.

Sosyal medya platformu X, yapay zekâ ile oluşturulan içeriklere yönelik kurallarını sıkılaştırdı. Şirketin ürün yöneticisi Nikita Bier, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İçerik Üreticisi Gelir Paylaşım politikalarında önemli değişikliklere gidildiğini bildirdi.

Yeni düzenlemeye göre, özellikle çatışma ve savaş görüntülerini yapay zekâ teknolojisiyle üretip bunu açık şekilde belirtmeden paylaşan kullanıcılar, platformun gelir paylaşım programından 90 gün boyunca yararlanamayacak.

“Gerçek bilgiye erişim kritik”
Bier açıklamasında, gelişmiş yapay zekâ araçlarının gerçeğe oldukça yakın videolar üretebildiğine dikkat çekerek, savaş dönemlerinde yanlış bilginin ciddi sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“Savaş zamanlarında insanların bölgeden gerçek bilgiye erişimi olması önemli.” ifadelerini kullanan Bier, kullanıcıların içerik üretiminde şeffaf davranmasının artık zorunlu hale geldiğini belirtti.

Tekrar eden ihlallerde kalıcı ceza
Yeni kurallar yalnızca geçici yaptırımlarla sınırlı değil. Şirket, ihlalin tekrarlanması halinde kullanıcıların gelir paylaşım programından kalıcı olarak çıkarılacağını açıkladı.

Platform yönetimi, özellikle çatışma görüntülerinin manipüle edilerek yayılmasının dezenformasyonu artırdığına dikkat çekerken, yapay zekâ içeriklerinin açık biçimde etiketlenmesini “zorunlu şeffaflık standardı” olarak tanımlıyor.

Azerbaycan Millî İlimler Akademisi bünyesinde, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın 100. yıl dönümüne ithafen düzenlenen “Birinci Türkoloji Kurultayı’nın Kurucuları ve Dersleri: Tarih ve Çağdaşlık” başlıklı uluslararası bilimsel konferans, geniş katılımla çalışmalarına başladı. Türk dünyasının ortak ilmî mirasını ele alan etkinlik, farklı ülkelerden akademisyenleri ve kültür insanlarını Bakü’de bir araya getirdi.

Haydar Aliyev ve Şehitler İçin Anma Töreni Düzenlendi

Konferans programı kapsamında ilk olarak Fahri Hıyaban ziyaret edildi. Katılımcılar, modern Azerbaycan devletinin kurucusu olarak kabul edilen Haydar Aliyev’in anıt mezarına çelenk bırakarak saygı duruşunda bulundu. Ardından, değerli bilim insanı ve hekim olan Zerife Aliyeva’nın kabri ziyaret edildi.

Heyet daha sonra Şehitler Hıyabanı’na geçerek, Azerbaycan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğü için hayatını kaybeden kahramanların anısını andı. Program çerçevesinde ayrıca Türk Şehitliği anıtı ziyaret edilerek, burada yatan Türk askerlerinin aziz hatırası yad edildi.

Bilimsel Miras Dijital Sergilerle Tanıtıldı

Anma programının ardından konferans katılımcıları, Akademi binasında kurulan özel sergi alanlarını gezdi. Birinci Türkoloji Kurultayı’na adanmış sanal sergi, bilgi bankası ve bu yıl dönümüne özel yayımlanan bilimsel kitaplar ilgiyle incelendi. Etkinlik, kurultayın hazırlanmasında emeği geçen Türk dünyasının öncü aydınları anısına yapılan saygı duruşuyla resmen başladı.

Akademi Başkanı: Kurultay Türkoloji İçin Bir Dönüm Noktasıdır

Konferansın açılış konuşmasını Akademi Başkanı Prof. Dr. İsa Habibbeyli yaptı. Habibbeyli, 1926 yılında Bakü’de düzenlenen Birinci Türkoloji Kurultayı’nın yalnızca Azerbaycan için değil, tüm Türk halkları açısından 20. yüzyılın en önemli ilmî olaylarından biri olduğunu vurguladı. Kurultayda dil, tarih, edebiyat, alfabe ve kültür başta olmak üzere birçok konuda stratejik kararların alındığını belirtti.

Habibbeyli, ortak Latin esaslı Türk alfabesinin kabul edilmesini kurultayın en büyük kazanımlarından biri olarak değerlendirdi. Bu kararın, Türk dünyasında ilmî ve kültürel birlik düşüncesine güçlü bir temel oluşturduğunu ifade etti.

Ortak Alfabe Çalışmaları Güncelliğini Koruyor

Akademi Başkanı, Bakü’nün 19. yüzyıl sonlarından itibaren Türk dünyasında önemli bir bilim ve kültür merkezi hâline geldiğini belirterek, Azerbaycan’ın bağımsızlıktan sonra Latin alfabesine geçen ilk ülkeler arasında yer aldığını hatırlattı.

Habibbeyli ayrıca, 11 Eylül 2024’te Bakü’de Uluslararası Türk Akademisi ve Türk Dil Kurumu öncülüğünde gerçekleştirilen Ortak Alfabe Komisyonu toplantısında 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi üzerinde uzlaşıya varıldığını açıkladı. Bu gelişmenin, Türk dünyasında ortak bilimsel alanın inşası açısından tarihî bir adım olduğunu söyledi.

Yunus Emre Enstitüsü: Türkoloji Stratejik Bir Alandır

Konferansta konuşan Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Prof. Dr. Abdurrahman Aliy, Birinci Türkoloji Kurultayı’nı Türk halklarının kültürel bütünleşmesinde dönüm noktası olarak nitelendirdi. Kurultayda ortaya konan birçok düşüncenin günümüzde başarıyla hayata geçirildiğini belirtti.

Aliy, Türk dilinin dünyada yaygınlaştırılması, ortak kültürel mirasın korunması ve bilimsel faaliyetlerin desteklenmesinin öncelikli hedefler arasında olduğunu ifade ederek, Türkolojinin yalnızca akademik bir alan değil; aynı zamanda kültür politikaları, diplomasi ve eğitim stratejileriyle bağlantılı çok yönlü bir disiplin olduğunu vurguladı.

Kültür Politikalarında Türk Dünyası Vurgusu

Azerbaycan Kültür Bakan Yardımcısı Ferid Caferov ise konuşmasında, 20. yüzyıl başlarının Türk halkları için tarihî bir kırılma dönemi olduğunu söyledi. Birinci Türkoloji Kurultayı’nın, dil ve kültür meselelerini sistematik biçimde gündeme taşıyan büyük bir entelektüel platform olduğunu dile getirdi.

Caferov, Türk dünyasında kültürel bütünleşme fikrinin bugün de önemini koruduğunu ve bu yaklaşımın Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından kültür politikalarının temel unsurlarından biri olarak desteklendiğini belirtti. Dijitalleşme ve yapay zekâ çağında millî değerlerin korunarak yeni mecralara uyarlanmasının önemine dikkat çekti.

Türk Dünyasından Geniş Katılım

Konferansta Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, Türkiye Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Celile Ören Ökten, Türkiye’nin Azerbaycan Büyükelçisi Prof. Dr. Birol Akgün, Azerbaycan Yazarlar Birliği Başkanı Anar, Türk akademi çevrelerinden birçok isim ve milletvekilleri de konuşma yaptı.

Program kapsamında, Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, akademisyen Nizami Caferov ve Prof. Dr. Adil Babayev tarafından Birinci Türkoloji Kurultayı’nın tarihî arka planı, katılımcılarının ilmî mirası ve dönemin siyasal şartları üzerine bildiriler sunuldu.

Panel Oturumlarıyla Bilimsel Tartışmalar Sürdü

Konferans, panel oturumlarıyla devam etti. Azerbaycan’ın yanı sıra Türkiye, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan, Kırgızistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nden gelen bilim insanları, Türkoloji alanındaki güncel çalışmalarını paylaştı.

Uzmanlar, Birinci Türkoloji Kurultayı’nın yalnızca tarihsel bir olay değil; günümüzde de Türk dünyasının entelektüel birlik arayışına yön veren bir miras olduğunu vurguladı. Etkinlik, Türk halkları arasındaki ilmî iş birliğini güçlendiren önemli bir platform olarak değerlendirildi.

Grossi, UAEA Yönetim Kurulunun, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına dair olağanüstü toplantısının açılışında konuştu.

UAEA'nın, İran'daki ve bölgedeki gelişmeleri yakından takip ettiğine dikkati çeken Grossi, bölgesel güvenlik izleme ağının alarma geçirildiğini ve sürekli irtibat halinde olduklarını vurguladı.

Grossi, "Şu ana kadar İran'a komşu ülkelerde normal seviyelerin üzerinde bir radyasyon artışı tespit edilmemiştir. İran'daki nükleer tesislerin şu ana kadarki durumuna ilişkin Buşehr Nükleer Santrali, Tahran Araştırma Reaktörü veya diğer nükleer yakıt döngüsü tesisleri dahil hiçbir nükleer tesisin hasar gördüğüne veya vurulduğuna dair herhangi bir gösterge bulunmamaktadır." ifadelerini kullandı.

İran’daki nükleer düzenleyici kurumlarla iletişime geçme çabalarının sürdüğüne işaret eden Grossi, şu ana kadar herhangi bir yanıt alınamadığının altını çizdi.

"Ciddi sonuçları olabilecek radyolojik sızıntı olasılığını göz ardı edemeyiz"
Grossi, İran ve bölgede saldırıya maruz kalan diğer birçok ülkenin, faal nükleer santrallere sahip olduğunu hatırlatarak, bu durumun da nükleer güvenliğe yönelik tehdidi artırdığına dikkati çekti.

Bu nedenle tüm askeri operasyonlarda "azami itidal gösterilmesini şiddetle tavsiye ettiklerini" belirten UAEA Başkanı Grossi, "Nükleer tesislere yönelik silahlı saldırıların asla düzenlenmemesi gerektiğini ve saldırıya uğrayan ülkenin sınırları içinde ve ötesinde ciddi sonuçlara yol açabilecek radyoaktif sızıntılara neden olabileceğini belirten geçmiş genel konferans kararlarını bir kez daha hatırlatmak isterim." diye konuştu.

Grossi, çözümün güç kullanımında değil diplomaside ve müzakerelerde olduğuna işaret ederek, "Bugünkü durumun çok endişe verici olduğunu vurgulamak isterim. Büyük şehirler kadar geniş veya daha geniş alanların tahliye edilmesi gerekliliği de dahil, ciddi sonuçları olabilecek bir radyolojik sızıntı olasılığını göz ardı edemeyiz." ifadelerini kullandı.

İsrail’in dünyayı ayağa kaldıran Pegasus casus yazılımı ifşa olup tepki toplayınca, sahneye bu kez daha gelişmiş bir versiyon olan Paragon Solutions’un “Graphite” adlı ürünü çıktı. Şirket, son günlerde çalışanlarının LinkedIn’de paylaştığı bir selfie ile casus yazılımın kontrol panelini yanlışlıkla ifşa etmesiyle gündeme geldi. Sızan görüntülere göre Zero Click özelliğine sahip casus yazılım, gelen bir mesajı görmenizle ya da internette rastladığınız bir görselle cihazınıza erişebiliyor. WhatsApp, Signal ve Telegram gibi şifreli uygulamalardaki yazışmalar anlık olarak izlenebiliyor, banka hesaplarında işlem yapılabiliyor, fotoğraflar ve sosyal medya hesapları görüntülenebiliyor.

KURUCULARI İSRAİL ASKERİ İSTİHBARATINDAN
Paragon Solutions, 2019 yılında İsrail’de kurulan ve kendisini “sorumlu siber güvenlik şirketi” olarak tanıtan bir yapı olarak öne çıktı. Kurucu ortakları arasında eski İsrail Başbakanı Ehud Barak ile İsrail askeri istihbaratının siber operasyonlar birimi Unit 8200’ün eski komutanı Ehud Schneorson bulunuyor. Diğer kurucular Idan Nurick ve Igor Bogudlov’un da geçmişi yine Unit 8200’e dayanıyor. Yani şirketin çekirdeğinde doğrudan İsrail’in askeri-siber aklı yer alıyor.

BİR AYAĞI ABD’DE
Paragon’un ABD ayağı da dikkat çekici bir yapılanmaya sahip. Mart 2021’de Delaware’de kurulan Paragon Solutions (US) Inc., Ekim 2022’de Virginia’da faaliyet sertifikası aldı. Şirketin ABD yönetim kadrosunda CIA geçmişi olan isimler, eski askerler ve savunma sanayii şirketi L3Harris’te görev yapmış yöneticiler yer alıyor. Aralık 2024’te ise Paragon, ABD merkezli özel sermaye şirketi AE Industrial Partners tarafından satın alındı. 500 milyon dolar peşin ödeme ve performansa bağlı olarak 900 milyon dolara kadar çıkabilecek bu anlaşma, İsrail merkezli bir siber gözetim şirketinin küresel finans çevreleriyle nasıl entegre olduğunu da gözler önüne serdi.

TIKLAMAYA GEREK YOK
Graphite Pegasus’tan farklı olarak, tıklanmaya gerek kalmadan cihaza erişebiliyor. Siber Güvenlik Uzmanı Soner Özcan, Anti virüs programlarının tespit edemediği açıklara göre anlık sızma formülleri üreten yazılımın, virüs kodlu PDF, fotoğraf veya bir içeriğin görüntülenmesiyle cihaza sızabileceğini söyledi. “Zero Click özelliği Pegasus’ta veya diğer casus yazılım programlarında olmayan bir özellik” diyen Özcan, “Çok ileri düzey bir teknik ve kurtulma şansınız yok. Mevcut savunma sistemlerinin tespit edemediği, onları atlatan açıkları virüs üretiyor ve sızıyor. Bu kısım da çok önemli ve yeni” ifadelerini kullandı.

MİLLİ GÜVENLİK PROBLEMİ
Virüsten korunmak ise neredeyse imkansız. Düzenli olarak cihazlarda tarama yapılması, virüsün faal olup olmadığının tespitini mümkün kılıyor. “Virüsün yapabildikleri sadece bilgiye erişim değil, banka hesaplarınızın, sosyal medya hesaplarınızın, yazışmalarınızın, fotoğraflarınızın hepsine erişime gücü var” uyarısını yapan Özcan, “Devlet kurumları casusluk faaliyetleri nedeniyle hedef alınabilir, şahıslar da dolandırıcılık ve bilgi sızdırma amacıyla hedef alınabilir. Bu bir milli güvenlik problemi” dedi.

PEGASUS’UN ÇOK ÜSTÜNDE
Güvenli olmayan sitelerde dolaşılmaması ve tanımadığı kişilerle konuşulmaması uyarısı yapan Doç. Dr. Ali Burak Darıcalı ise, “İsrail istihbarat mahsülü yeni bir yazılım. Pegasus’un çok üstünde bir çalışma prensibi var. Bulunduğunuz bir Whatsapp grubuna gelen bir fotoğrafla sızabilirler cihaza. Tıklamanıza gerek yok. Ya da sosyal medyada gördüğünüz bir içerikle cihazlarınıza girebilirler” dedi. Virüsün takip özelliği ile sınırlı olmadığını ifade eden Darıcılı, “İşlem yapabilir. WhatsApp’tan yazışabilir, banka hesabınızdan paranızı çekebilir, sizin adınıza uçak bileti alabilir, ya da sosyal medya hesaplarınıza girip istemediğiniz bir fotoğrafı paylaşabilir” diye konuştu.

Bakan Göktaş, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, insanların artık 8 saniyeden fazla odaklanamadığını belirtti.

'SOSYAL MEDYA DÜZENLEMEMİZİ ÇOK YAKINDA HAYATA GEÇİYORUZ'
Bu sürekli uyarılma halinin çocuklara daha çok zarar verdiğinin altını çizen Göktaş, "Tam da bu yüzden dünyanın pek çok ülkesinde olduğu gibi biz de çocuklarımızı korumaya yönelik sosyal medya düzenlememizi çok yakında hayata geçiriyoruz." ifadesini kullandı.

Mahinur Özdemir Göktaş

---

Göktaş'ın paylaşımında, konuya ilişkin açıklamada bulunduğu video da yer aldı.

Söz konusu videonun daha dikkatli izlenmesi için oyun hamuruyla oynaması gerektiğini vurgulayan Göktaş, artık sosyal medyada videoların izlenmesi için sadece konuşmanın yeterli olmadığını, farklı hareketler de sergilenmesi gerektiğini söyledi.

Oyun hamurlarımı aldım geldim. Hazırsanız asıl meselemize odaklanalım :))

Odaklanalım diyorum çünkü maalesef artık 8 saniyeden fazla odaklanamıyoruz.

Bu sürekli uyarılma hali, bize kıyasla çocuklarımıza daha çok zarar veriyor. Dikkatlerini, arkadaşlık ilişkilerini ve ders… pic.twitter.com/2tGKEYh5Lr

— Mahinur Özdemir Göktaş (@MahinurOzdemir) February 15, 2026

Bakan Göktaş, şunları kaydetti:

"Sosyal medyada sürekli ekranları kaydırmak o kadar normalimiz haline geldi ki... Artık bir konuya odaklanma süremiz 8 saniyeyi geçmiyor. Bu sürekli uyarılma hali çocuklarımıza bize göre daha fazla zarar veriyor. Çocuklarımızın dikkat süresi son 10 yılda en az yüzde 30 azaldı. Bu da onların odaklanmalarını, arkadaşlık ilişkilerini, okulda başarı oranlarını doğrudan etkiliyor. Bu da öğretmenlerimizin öğretme süreçlerini oldukça zorlaştırdı. Tam da bu sebeple dünyanın dört bir yanında çocuklar için sosyal medya düzenlemeleri tartışılıyor, hayata geçiriliyor. Biz de çocuklarımıza daha güvenli bir internet ortamı sunmak için çalışıyoruz. Siz velilerimizden de öğretmenlerimizden de bu konuda destek istiyoruz. Çocuklarımız için güvenli interneti hep birlikte mümkün kılabiliriz."

Son yıllarda dünya çapında adından söz ettiren çok değerli Türk savunma sanayii platformlarının neredeyse tamamında bir şekilde ASPİLSAN Enerji imzası bulunuyor.

Bilindiği üzere hava, kara, deniz, denizaltı, uzay platformları gibi unsurların haberleşmesini sağlayabilmesi için bir enerji kaynağına ihtiyaç duyuluyor. Bu enerji kaynağının da en temel bileşeni pil hücresi olarak kabul ediliyor. İşte ASPİLSAN Enerji bu alanda ülkemizin başrol oyuncusu.

ASPİLSAN Enerji Genel Müdürü Prof. Dr. Ahmet Turan Özdemir, Suudi Arabistan’da devam eden World Defense Show 2026 kapsamında TRT Haber’e özel açıklamalarda bulundu.

• NATO ve AB üyesi ülkeler Türkiye’nin kapısını çalacak

Türkiye’nin geçmişte platformları ve sistemleri için ihtiyaç duyduğu kritik bileşenlerin tamamını yurt dışından temin etmek zorunda kaldığını hatırlatan Özdemir, ASPİLSAN ile bunun ortadan kalktığına dikkati çekti.

NATO üyesi ülkelerin savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarma kararı aldığını anımsatan Özdemir, “Bu da çok sayıda kalemin yerli imkanlarla üretilmesi anlamına geliyor. Bu noktada en kritik birleşenlerden biri hücre. Silahlara güç verecek, dronların uçmasını sağlayacak, sistemleri çalıştıracak en önemli husus batarya. Tahmin edeceğiniz üzere batarya bitmişse yapacak hiçbir şeyiniz yok.” dedi.

Gelinen noktada NATO’nun Çin’den bağımsız bir tedarik zinciri oluşturmayı hedeflediğini sözlerine ekleyen Özdemir, pil ve batarya teknolojileri konusunda gerek NATO gerek AB üyesi ülkelerin Türkiye’nin kapısını çalacağını vurguladı.

• “Dünyadaki üç ülkeden biriyiz”

Türkiye’nin imza projelerinden olan KAAN savaş uçağının bataryasını da ASPİLSAN Enerji olarak ürettiklerini kaydeden Özdemir, şöyle devam etti:

“Dünyada bu seviyede batarya üretebilen üç ülke var. Ve Türkiye bunlardan biri. Sadece KAAN’da değil HÜRKUŞ’tan AKSUNGUR’a GÖKBEY’den ANKA-3’e kadar çok kritik platformlara güç veriyoruz.

Suudi Arabistan’daki fuar kapsamında ilk kez açıkladığımız bir teknoloji kazanımı da var. Silikon katkılı yüksek enerji yoğunluklu yeni hücreyi burada duyurduk. Daha küçük alana daha fazla enerji sığdırmayı başardık.

Bu yeni hücremiz yüzde 20 daha fazla enerji yoğunluğuna sahip. Bu da daha fazla ‘faydalı yük’ taşıyabilmeniz, bataryanızı daha uzun süre kullanabilmeniz anlamına geliyor. Sahayı doğrudan etkileyecek bir kazanım.

Öte yandan yeni ürettiğimiz bu hücre oldukça yüksek bir teknoloji. Bu nedenle de ‘ihracat kısıtlaması’ olan bir ürün. ASPİLSAN Enerji bir kısıtlamayı daha ortadan kaldırdı. Bu yıl itibariyle bugüne kadar yaptığımız yatırımların ve geliştirdiğimiz teknolojilerin meyvesini toplayacağımız yeni bir dönem başlayacak.”

Elon Musk, uzay taşımacılığı devi SpaceX ile yapay zeka girişimi xAI’ı, değeri 1,25 trilyon dolar olduğu belirtilen dev bir anlaşmayla birleştireceğini duyurdu. Musk’a göre bu stratejik hamlenin temel nedeni, yapay zekanın daha fazla büyüyebilmesi için uzaya taşınmasının bir zorunluluk haline gelmesi. Yapay zeka sistemleri, yeryüzünde çevreye maliyeti yüksek olan ve muazzam miktarda güç ile soğutma […]

Ay'ın genişleyen hilal (waxing crescent) evresinde olduğu bu akşam, üç gök cisminin dizilimi gökyüzünde adeta bir "gülen yüz" figürünü andıracak.

Hilal şeklindeki Ay bir ağız, Satürn ve Neptün ise bu gülümsemenin üzerindeki iki göz gibi görünecek.

• Gözlem için ipuçları

Bu nadir dizilim, gün batımından hemen sonra batı ufkunda oldukça alçak bir konumda görülebilecek.

Ay ve Satürn, hava kararmaya başladığında çıplak gözle oldukça rahat bir şekilde seçilebilecek.

Dizilimin üçüncü parçası olan Neptün oldukça sönük bir gezegen olduğu için, onu görebilmek için mutlaka bir dürbün veya teleskop kullanmanız gerekecek.

Gök cisimleri ufka yakın olacağı için, binaların veya ağaçların görüşünüzü engellemediği açık bir alan seçmeniz önem taşıyor.

Gökbiliminde kavuşum, iki veya daha fazla gök cisminin Dünya'dan bakıldığında birbirine çok yakın görünmesi durumuna denir.

Bu akşamki üçlü buluşma, hem astrofotoğrafçılar hem de doğa tutkunları için kaçırılmayacak bir manzara sunuyor.

HABER İÇİN TIKLAYINIZ 

Şirketten yapılan yazılı açıklamaya göre, kasım ayında Türkiye turunu tamamlayacak olan Tekno Macera Tırı, çocuklara ASELSAN'ın faaliyet vizyonunu yansıtan interaktif deneyim alanları, teknoloji sergileri ve eğlenceli etkinliklerle dolu bir program sunuyor.

Tekno Macera Tırı, teknoloji ve bilimi Türkiye'nin dört bir yanındaki çocuklara ulaştırmayı hedefliyor.

Şenlik kapsamında ziyaretçiler, yapay zeka destekli hazırlanan Mucitler Müzesi'nde tarihe yön veren mucitlerle tanışma fırsatı buluyor.

Çocuklar, bu mucitlerden ilhamla geliştirilen ASELSAN ürünlerini keşfederken, "Bir Doğa Yolculuğu" kitabının artırılmış gerçeklikle hayat bulmasına da tanıklık ediyor. Bilim ve teknoloji meraklıları, çeşitli bilim gösterileri ve eğitici atölyelere katılarak hem eğleniyor hem öğreniyor.

ASELSAN 50. Yıl Çocuk Şenliği, Malatya'da 12 Ekim'e kadar çocuklara teknoloji şöleni yaşatacak.

2019 yılından bu yana dijital platformlar, festivaller ve deneyim alanları aracılığıyla binlerce çocuğa ulaşan Tekno Macera Tırı, ASELSAN'ın 50. yılına özel olarak yeniden tasarlandı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında Şanlıurfa, Samsun, Van, Nevşehir, Erzurum, Çanakkale, Gaziantep ve Malatya'yı gezen ASELSAN Tekno Macera Tırı, 18-26 Ekim'de Mardin'de ve 1-9 Kasım'da Antalya'da çocuklarla buluşacak.

Dünyanın en ulaşılması güç adalarından biri olan Güney Sandwich Adaları, 35 günlük zorlu bir bilimsel keşif yolculuğuna ev sahipliği yaptı. Schmidt Okyanus Enstitüsü'ne ait Falkor (too) adlı araştırma gemisiyle yapılan sefer, küresel Ocean Census (Okyanus Sayımı) projesinin bir parçası olarak, iklim değişikliği ve derin deniz madenciliği gibi tehditlerden önce deniz yaşamını belgelemeyi amaçladı.

Bölgedeki en sığ hidrotermal bacalardan biri olan Humpback Sırtı’nda, 700 metre derinlikteki mercan bahçeleri adeta görsel bir şölen sundu.

Bilim insanları, Antarktika kıyılarında bilim kurgu filmlerinden fırlamış gibi görünen tuhaf canlılar keşfetti.

Avustralyalı araştırmacılardan oluşan bir ekip, buz kırıcı RSV Nuyina gemisiyle gerçekleştirdikleri 60 günlük Güney Okyanusu yolculuğu sırasında, Denman Buzulu’na doğru ilerlerken okyanus tabanından pembe, şişkin "deniz domuzları", avuç içi büyüklüğünde deniz örümcekleri ve narin deniz kelebekleri gibi ilginç hayvanları yüzeye çıkardı. Bu garip canlıların bazıları bilime henüz hiç tanıtılmamış, tamamen yeni türler olabilir.

Yapay zeka, bilim insanlarının 10 yılını alan bakteri sorununu iki günde çözdü 21/02/2025 Diken

Google'ın piyasaya sürdüğü 'co-scientist' isimli yapay zeka aracı, mikrobiyologların 10 yılda cevap bulduğu bakteri sorununu iki günde çözdü.

The post Yapay zeka, bilim insanlarının 10 yılını alan bakteri sorununu iki günde çözdü appeared first on #site_linkat 21/02/2025 .

Evrenin yaşam için en uygun koşulları sunduğu konusunda şüpheler arttı. Yeni bir model evrenin benzersizliğini sorguluyor.

Tartışma çıktı: Yaşama en elverişli evren bizimki değil!

Bilim insanları, bilim kurgu serisi ‘Dune’dan esinlenerek idrarı içme suyuna dönüştürebilen bir uzay giysisi tasarlıyor. 

Bu içerik ilk olarak Intel, Almanya’da fabrika kurayım derken 6 bin yıllık mezar keşfetti! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Evrenin en parlak cismi keşfedildi 19/02/2024 Diken

Gök bilimciler, evrendeki en parlak cisim olduğunu tahmin ettikleri Güneş'ten 500 trilyon kat daha parlak bir kuasar keşfi yaptı.

The post Evrenin en parlak cismi keşfedildi appeared first on #site_linkat 19/02/2024 .

Bu içerik ilk olarak Türk astronot Alper Gezeravcı, Dünya’ya döndü! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Araştırma: Yalnız bırakılan kişiler erken ölüyor 10/11/2023 Diken

Yeni bir araştırmaya göre sevdikleri tarafından hiç ziyaret edilmeyen kişilerin erken ölme olasılığı daha yüksek.

The post Araştırma: Yalnız bırakılan kişiler erken ölüyor appeared first on #site_linkat 10/11/2023 .

Kalple ilgili semptomlar biraz sinir bozucu olabilir. İster zorlu bir tenis maçından sonra, ister gece yatağınızda uzanırken göğsünüzde veya vücudunuzun başka bir yerinde kalp atışlarınızı hissetmek, Google’da “Hastalığım ne?” aramalarına yol açabilir.

The post Kalp atışlarınız size ne anlatmaya çalışıyor? appeared first on Diken.

Bu içerik ilk olarak Ulaştırma Bakanı açıkladı: İşte Türksat 6A fırlatma tarihi! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Bu içerik ilk olarak Artemis Görevleri için geri sayım: SpaceX’in Vakum Raptor Motor testi başarılı! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Bu içerik ilk olarak Uzaya gidecek ilk Türk açıklandı! İşte yedek isim adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Bu içerik ilk olarak Çin, çölleri güneş paneli ile kaplamaya başladı! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Bu içerik ilk olarak Dokunmatik ekranda fiziksel klavye mümkün mü? adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

İlk kez dört günlükken ameliyat olan kalp hastası Finley, plasentadan alınan kök hücrelerin kalbine enjekte edilmesi sayesinde bugün mutlu bir bebek.

The post Dünyada ilk kez: Britanya’da kalp hastası bebek, plasentadan alınan kök hücreyle tedavi edildi appeared first on Diken.

SpaceX, Twitter üzerinden yaptığı bir paylaşım ile Starlink uydu interneti hizmetinin 1 milyon aboneyi geride bıraktıklarını açıkladı.

Bu içerik ilk olarak Starlink’ten bir büyük başarı daha! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Mürettebatlı Ay ve Mars yolculuklarının ilk adımı olarak nitelendirilen Artemis I görevi nihayet tamamlandı.

Bu içerik ilk olarak Uzay yolculuğunda tarih yazıldı! Artemis I görevi tamamlandı adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Uzayda 25 günün ardından Orion uzay aracı, Ay görevinin ilk aşamasını tamamlamak üzere Dünya'ya dönüyor. O anlar canlı olarak yayınlanıyor.

Bu içerik ilk olarak Orion uzay aracı Dünya’ya dönüyor! Nasıl izlenir? adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Mars'ı incelemek için geçtiğimiz yılın Şubat ayında gönderilen Perseverance gezgini, incelenmek üzere örnekler topluyor.

Bu içerik ilk olarak Mars’ın geçmişi belli oluyor: Perseverance gezgininden bir ilk! adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

SpaceX, bugün saat 10.15'te gerçekleştireceği HAKUTO-R Mission 1 fırlatma işlemini canlı yayınlayacağını duyurdu.

Bu içerik ilk olarak SpaceX’in yeni görevi için geri sayım başladı! Nasıl izlenir? adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

NASA, uzayda bir gece konaklama için maliyet açıkladı! Uzay dairesi, turist olmak isteyenler için iki seçenek sundu işte detaylar...

Bu içerik ilk olarak NASA, uzayda bir gece konaklamanın bedelini açıkladı adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Neal.fun isimli çevrim içi simülasyon sitesi seçtiğiniz bir yere meteor göndermenizi ve olası sonuçları görmenizi sağlıyor.

Bu içerik ilk olarak Yaşadığınız şehre meteor düşerse ne olur? Bu uygulama gösteriyor adresinde yayınlandı Teknoloji Haberleri - ShiftDelete.Net.

Araştırmalar, spor salonuna gitmeye üşenenleri sevindirecek: Otobüse yetişmek için koşmak, ev işlerinde biraz fazla hareket ömrü uzatabilir

The post Otobüse koşmak, çocuklarla hareketli aktiviteler yapmak uzun yaşamaya yardımcı olabilir appeared first on Diken.